» Pėrshėndetje kur Hyni dhe kur Largoheni nga Forumi
Sun 02 Jul 2017, 21:02 nga albi

» Gėzuar Festat e Fund Vitit
Thu 29 Dec 2016, 19:02 nga Naki

» Kosovari ne Londer
Tue 13 Dec 2016, 16:58 nga albi

» Tė ndryshme
Tue 11 Oct 2016, 18:45 nga Elona

» Lodhja nga ata qė dikur i vlersoje...
Tue 11 Oct 2016, 00:15 nga Naki

» Te doktori...
Tue 11 Oct 2016, 00:13 nga Naki

15 pėrdorues nė linjė: 0 anėtarė 0 tė fshehur 15 vizitorė :: 1 Bot

Asnjė

Shiqo lokacionet nė hartė


Numri Rekord i pėrdoruesve nė linjė ishte 484 mė Sun 08 Mar 2015, 12:48
Forumi ka 2899 anėtarė tė regjistruar
Anėtari mė i ri dashuri_dhe_zjarr

Anėtarėt e kėtij forumi kanė postuar 154064 artikuj v 4861 temat


Naki (9125)
 
Geri (7161)
 
lolita (6766)
 
Annika (6751)
 
Kle@Love (6659)
 
Voglushja (4385)
 
Interesant (4173)
 
Arjana (3724)
 
albi (3377)
 
Adisa (3282)
 


Hankoja, nena e Ali Pashe Tepelenes

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė

Hankoja, nena e Ali Pashe Tepelenes

Mesazh nga Vizitor prej Sun 14 Jun 2009, 18:09

E kanė quajtur “qenie me shpirt ujkonje, e vrasjeve shekspiriane”. Por a ėshtė e ndriēuar ajo si figurė

Esmihan Hanėmi ose siē e thėrrisnin ndryshe, Hankoja, ishte nėna e Ali Pashė Tepelenės. Po kush ishte ajo nė tė vėrtetė? Mbi figurėn e kėsaj gruaje ėshtė hedhur baltė me njė tepri tė shfrenuar deri nė absurditet. Hankoja cilėsohet si “njė qenie me shpirt ujkonje”, pjellė e smirės dhe e xhelozisė”, “njeriu qė injekton tek i biri, Ali Pashė Tepelena urrejtjen pėr tė afėrmit, egėrsinė, shpirtin e egėr, etj”. “Esmihan Hanėmi ėshtė gruaja e tė 99-ve, e hurit dhe e litarit, e helmit dhe e thikės, e vrasjeve shekspiriane”, “e pamoralshme deri nė ditėn e vdekjes sė saj”. “Hankoja ėshtė gruaja qė meshkujt e Kardhiqit e kapėn rob gjatė njė luftimi dhe qė e pėrdhunuan pėr 40 ditė me radhė”. “Kjo grua ėshtė shtriga qė helmoi dy fėmijėt e tė shoqit, Veliut, tė cilėt i kishte patur me gruan e parė”. Ėshtė krijesa e djallit qė nxit tė birin, Aliun, drejt krimit dhe vrasjes qė nė moshė tė re”. Nė ēdo hap qė hedh Ali Pashė Tepelena “shkėlqejnė” kėshillat djallėzore tė Esmihan Hanėmit.

Pak dritė mbi Esmina Hanėmin

Nėpėrmjet Aliut ajo ėshtė gjithmonė aty ku ka vrasje”. Nė kėtė mėnyrė pėrpiqen ta prezantojnė kronikat e botės perėndimore tė asaj kohe, tė cilat nė mjaft raste janė shkruar 200 vjet pas vdekjes sė Esmihan Hanėmit, siē ėshtė rasti i autorit William Plomer; (The diamond of Janina - Ali Pasha, 1741-1822, London, 1961). Pas gjithė kėtij pėrshkrimi, kronikat e kohės pėrpiqen tė interpretojnė jetėn e Ali Pashė Tepelenės, njėsoj sikur brenda qenies sė tij tė ketė hyrė shpirti djallėzor dhe i errėt i Hankos. Duket sikur pas ēdo lėvizje tė Ali Pashė Tepelenės, pyesin veten: “Si do tė ishte sjellė Hankoja nė kėtė rast…”? “Pėrse do t’i duhej ta kryente ketė veprim…?”. Tė gjendur nė kėtė kurth, nė ēdo hap tė hedhur nga Ali Pashė Tepelena, pėrpiqen tė gjejnė shpirtin e errėt tė Esmihan Hanėmit. Tashmė duket se ėshtė mjaft e vėshtirė t’i shpėtosh ndikimit tė kronikave tė huaja, edhe pse ato janė shkruar nga armiqtė e Ali Pashė Tepelenės, siē ishin fjala vjen francezėt, por jo mė pak anglezėt apo rusėt. Esmihan Hanėmi duket sikur ėshtė “magjia e zezė” e Ali Pashė Tepelenės qė nuk le tė shkruhet drejt historia e birit tė saj. Po kush ishte nė tė vėrtetė kjo grua kaq e pėrfolur, emri i sė cilės ėshtė pėrmendur nė tė gjithė perandorinė osmane e ndjekur nga thashetheme tė pafund?

Martesa e Ali Pashė Tepelenės

Ali Pashė Tepelena ishte rreth 25 vjeē, kur vendosi tė martohej. Kishte kėrkuar dorėn e

Um Gulsumit, ose siē e quanin ndryshe Emine, e cila ishte bijė e Kapllan pashė Delvinės. Emineja ishte njė vajzė e bukur, e brishtė si fije bari dhe mjaft e kėndshme. Edhe vetė Kapllan Pasha i Delvinės e kishte pritur me kėnaqėsi kėtė mblesėri, njėsoj sikur ta kishte ėndėrruar prej vitesh. Aliu kishte njė pamje tė ėmbėl, flokė verdhė dhe sytė bojė qielli; kishte me njė vėshtrim qė tė zgjonte simpati, dukej sikur nga sytė e tij buronte njė mirėsi qiellore, e pafajshme. I tillė mbeti vėshtrimi i tij edhe nė ēastin, kur turqit i prenė kokėn. Kaltėrsia e syve tė tij ngjante me njė qiell tė kthjellėt tė paanė. Mbi tė gjitha, nė dejet e Aliut tė Tepelenės, rridhte gjak pashai. Gjyshi i tij, Myftari, i cili ishte vrarė mė 1716 nė Korfuz, kishte fituar gradėn e pashait. Kėtė gradė, edhe pse pas vdekjes, (1748) kishte fituar edhe babai i tij, Veliu. Pėr tė gjitha kėto, nusja e tij, Um Gulsumi, ose siē e thėrrisnin ndryshe, Emineja, ndihej e lumturuar. Ali Pashė Tepelena ishte njė djalė i gjallė, emri i tij ishte dėgjuar jo vetėm nė pashallėkun e Delvinės, por edhe nė tė gjithė pashallėkun e Beratit, ku sundonte Ahmet Kurt Pasha. Emineja “kishte shtėnė nė dorė” djalin mė tė fuqishėm tė atyre anėve, ku nga kjo lidhje patėn dy fėmijė, Myftarin,(emri i gjyshit tė Aliut), i cili u emėrua pasha i Ohrit dhe mė pas i Lepantit, pasha i Beratit dhe i Vlorės, dhe Veliun (emri i babait tė Aliut), i cili u vu nė krye tė pashallėkut nė Trikalla dhe mė pas nė More. Deri kėtu jemi nė tė njėjtin kėndvėshtrim me kronikat e kohės. Askush nuk ka mundur tė flasė ndryshe pėr kėtė lidhje mes Ali Pashė Tepelenės dhe Eminesė, e cila mbeti njėsoj e fuqishme deri ditėn kur Um Gulsumi u nda nga jeta pėr shkak tė njė sėmundjeje tė pashėrueshme. Nė jetėn e Ali Pashė Tepelenės do tė vinin gra tė tjera, Katerina e Tepelenės, me tė cilėn do tė kishte njė djalė, Gaziun, i cili do tė vihej nė krye tė pashallėkut tė Trikallės, do tė ishte komandant i kalasė dhe Sanxhak bej i Gjirokastrės, njė grua tjetėr nga fisi i Zadejve nė Janinė, Vasiliqi Kondakēiu, bijė e fshatit Plishevicė tė Filatit, e cila ishte 18 vjeē kur u bė gruaja e 73-vjeēarit Ali Pashė Tepelena. Ndėrkohė flitet edhe pėr njė grua tjetėr tė quajtur Jorgjia. Megjithatė, edhe pse flitet shumė pėr Vasiliqinė, e cila ishte gruaja qė i qėndroi afėr nė vitet e pleqėrisė, Um Gulsumi ose siē e thėrrisnin ndryshe, Emineja, mbeti e pazėvendėsuar nė shpirtin e madh tė Ali Pashė Tepelenės

Nė kronikat e kohės, Ali Pashė Tepelenės, nuk i jepet asnjė meritė pėr lidhjen e tij me Um Gulsumin. Ai qėndron vazhdimisht nė hije, njėsoj sikur Hankoja ta kishte marrė pėr dore dhe ta ēonte nė shtėpinė e nuses. Nė qendėr tė vėmendjes qėndron Esmihan Hanėmi, e cila ėshtė gruaja qė nuk le gur palėvizur, mjet pa pėrdorur, djallėzi dhe intrigė pa shfrytėzuar, vetėm e vetėm qė nusja e djalit tė saj tė jetė nga njė derė pashai. Ajo ėshtė “krijesė me shpirt ujkonje” “e paepur”, “nepėrkė e helmatisur”, synon tė rifitojė pozitat e saj shoqėrore, tė cilat ka vite qė i ka humbur dhe ia mbėrrin qėllimit. Tashmė nė shtėpinė e saj do tė ketė tė bijėn e Kapllan Pashė Delvinės. Por pėr tė mbėrritur deri kėtu i ėshtė dashur mjaft. Kishte bėrė gjithēka pėr t’iu gėzuar kėsaj dite. Kishte helmuar njėri pas tjetrit dy djemtė e tė shoqit, Veliut, i cili i kishte patur me gruan e parė. (Esmihan Hanėmi ishte gruaja e dytė e Veliut). Hankoja ishte pėrpjekur qė nė atė familje tė mbetej vetėm Aliu dhe vajza e saj, Shanishaja, dhe askush tjetėr. Vetėm dy fėmijėt e saj mund tė mbretėronin mbi kėtė tokė. “Nepėrka” ishte e aftė tė helmonte nė ēdo kohė qė mund t’i jepej rasti, duke shpėrfillur ēdo lloj morali. Me kėtė dhelpėri qė ia kalonte edhe dhelprės, kishte mundur t’i rrėmbente vajzėn Kapllan Pashė Delvinės, tė paktėn kėshtu interpretohet nga kronikat ku pėrmendet emri i Esmihan Hanėmit.

Kur Ali Pasha ishte 25 vjeē

Po kush ishte Aliu nė tė vėrtetė, kur kishte mbushur 25 vjeē? Pėrse kronikanėt e kohės e lenė nė hije, ndėrsa nė plan tė parė qėndron gjithnjė Hankoja, madje edhe nė martesėn e tij me Um Gulsumin. Qė familja e Ali Pashė Tepelenės, nuk i kishte humbur krejtėsisht pozitat e saj qė nga koha e Myftar Pashės (gjyshi i Aliut) dhe Veli Pashės (babai i Aliut) kjo ėshtė mė se e vėrtetė. Dy ngjarje, tė cilat pėrmenden si nga Sabri Godo ashtu dhe nga Irakli Koēollari, ku ky i fundit i referohet R.A. Devanport, shprehin qartė se Aliu qė nė moshė tė vogėl ishte dikushi. Gjatė fėmijėrisė sė tij, kur mendohet tė ketė qenė 16 vjeē, Aliu u kap rob nė malet e Pindit nė Greqi, nga Veziri i atyre anėve, i cili e dorėzoi tek Pashai i Janinės. Fatkeqėsisht, Aliu akuzohej pėr vjedhje, por nuk iu pre koka, sepse bejlerėt e Gjirokastrės, tė Janinės, Pėrmetit dhe ata tė Delvinės, insistuan pranė Pashait tė Janinės, duke i bėrė tė ditur se, nėse Aliu do tė merrte ndėshkimin kapital, atėherė kjo gjė do tė shkaktonte njė reaksion tė fortė, i cili mund tė ishte me pasoja pėr vetė pashain. Kėtė fakt me siguri e ka ditur mirė edhe Um Gusumi, qė tashmė e martuar me Ali Pashė Tepelenėn, e vėshtronte me kėrshėri kėndellėse, duke i kujtuar Aliut, se kishte qenė edhe babai i saj, Kapllan Pashė Delvina, qė kishte kėrkuar Pashait tė Janinės, tė mos i pritej koka, djalit nga Tepelena, njėsoj sikur ta dinte se pas 10 vitesh do ta bėnte dhėndėr. Pra, Aliu edhe pse fėmijė, del qartė se ka ende influencėn e familjes prej pashai. Nė kėto rrethana Pashai i Janinės i tmerruar nga kėrcėnimet, liron Aliun. Po t’i referohemi kohės kur ka ndodhur ngjarja, mbėshtetja e fuqishme qė iu ofrua Aliut, qė nga Gjirokastra deri nė Pėrmet, ka ndodhur pothuajse pak mė vonė nga ngjarja tragjike e Hankos me kardhiqiotėt, ku kjo e fundit pėrshkruhet si njė vejushė e vetmuar, por qė nė tė vėrtetė miqtė e saj shtrihen nė tė gjithė pashallėkun dhe nuk ngurojnė t’i japin mbėshtetje. Atėherė si guxuan kardhiqiotėt! Hankoja ėshtė bijė e Hysen bej Konicės, e cila ishte njė nga dyert mė tė dėgjuara tė atyre anėve, fis me Ahmet Kurt Pashėn e Beratit. Dy vjet mė vonė, kur Aliu, ishte mbi 20 vjeē kapet rob nga Kurt Pasha i Beratit, bashkė me 6 tė tjerė. Siē shpjegon Sabri Godo, fjala “Kurt” do tė thotė “Ujk”, por Kurt Pasha, edhe pse ujk i vėrtetė, pashai mė i fuqishėm i vendit, nuk jep ndėshkimin maksimal pėr Aliun, duke menduar se ka lidhje gjaku me tė. Ndėrsa 6 tė tjerėt, tė cilėt ishin kapur rob bashkė me Aliun, i vari tek sheshi i kalasė pa u menduar gjatė. Kjo histori e fisit Tepelena e bėnte tė lumtur vajzėn e vogėl 18 vjeē, Um Gulsumin dhe tė ndihej e paprekshme si nė shtėpinė e saj, atje ku sundonte Kapllan pashė Delvina. Um Gulsumi, ose siē e thėrrisnin ndryshe, Emineja, mendonte se kishte qenė me fat, kur kujtonte se Aliu pėr pak sa nuk ishte martuar me vajzėn e Pashait tė Beratit. Edhe kėshtu mund tė kishte ndodhur nėse Kurt Pasha nuk do t’i kishte dhėnė fjalėn Pashait tė Vlorės.

Fakte kundėr...

Kapllan Pasha i Delvinės krushqi me njė prostitutė?!

Megjithatė, nėse marrim parasysh se Hankoja nuk kishte qenė gjė tjetėr veēse njė prostitutė, mbetet mjaft i ēuditshėm fakti, se si Kapllan Pasha i Delvinės pranoi njė krushqi tė tillė. Tashmė e tutje do tė kishte rastin qė nė shtėpinė e tij, nė raste gostish e festash tė kishte pranė krushkėn, Esmihan Hanėmin, e cila nuk ishte gjė tjetėr veēse njė prostitutė, e pėrdhunuar nga meshkujt e Kardhiqit pėr 40 ditė me radhė, siē shprehen jo nė pak raste kronikat e kohės. Gjithkush qė ėshtė marrė me jetėshkrimin e Ali Pashė Tepelenės, nuk le rastin tė pėrshkruajė anėn shpirtėrore tė kėsaj gruaje, pa harruar tė pėrmendė se Esmihan Hanėmi ishte kapur rob nga banorėt e Kardhiqit dhe tė Hormovės, tė cilėt e mbajtėn peng 40 ditė, ku meshkujt e dy fshatrave nuk dihet mirė se ēfarė bėnė me tė. Hankoja, siē e thėrrisnin ndryshe, pas vitit 1758, kur i kishte vdekur i shoqi, Veliu, ngjeshi armėt nė brez dhe u vu nė krye tė ēetės qė dikur udhėhiqeshin nga burri i saj. Pikėrisht nė njė nga kėto luftime Esmihan Hanėmi, Aliu i vogėl dhe motra e tij Shanishaja, e cila ishte dy vjet mė e vogėl nga i vėllai, u kapėn rob nga kardhiqiotėt. Kėtė fakt e gjejmė edhe tek libri i Irakli Koēollarit, “Policia Sekrete e Ali Pashės”, fq. 161, i cili i referohet William Plomer; “The diamond of Janina-Ali Pasha”, 1741-1822. London, 1961, por qė nė tė vėrtetė ėshtė i pėrmendur gjithkund ku shkruhet pėr Ali Pashė Tepelenėn. Jo vetėm kaq, Irakli Koēollari, duke iu referuar William Plomer thotė se “dy femrat u kthyen nė subjekte tė njė shfrytėzimi masiv seksual”. Po nė kėtė libėr fq. 162 thuhet se Hankon dhe bija e saj Shanicėn, mundėn tė shpėtojnė pas 40 ditėve “falė bamirėsisė sė njė Dervishi”, i cili u kėrkoi bashkėfshatarėve “t’ia ofronin edhe atij njė natė prehėn ēlodhėse”, por qė nė tė vėrtetė ai liroi dy femrat. Pėr kėtė ngjarje, Koēollari shfrytėzon edhe njė burim tjetėr nga R.A.Devanport, i cili thotė se Hankoja dhe Shanica shpėtuan fal ndihmės sė njė tregtari gjirokastrit tė quajtur Malikovo, por qė ky i fundit u helmua nga njerėzit e Ali Pashė Tepelenės. Por edhe pse nami i saj “si kurvė” kishte shkuar deri nė Stamboll, Kapllan Pasha i Delvinės, ndihet mjaft i kėnaqur me krushqinė qė ka bėrė.

Detaje qė pėrplasen

Pėrdhunimi i Hankos, interpretimi nga shkrimtarė tė ndryshėm

Duket qartė se kronikanėve tė kohės u ka shpėtuar njė detaj i vogėl. Nėse duhet ta marrim tė mirėqenė pėrdhunimin e Hankos, atėherė na rezulton se kur Esmihan Hanėmi u kap rob nga kardhiqiotėt, Ali Pashė Tepelena, i cili ka lindur nė vitin 1743, duhet tė ketė qenė 14 vjeē, (kur i kishte vdekur i ati, sepse pas vdekjes sė burrit tė saj, Esmihan Hanėmi ngjeshi armėt nė brez), ndėrsa e motra e Aliut, Shanishaja 12 vjeē. Duket e ēuditshme kur e mendon se pėr ē’arsye kjo grua gjatė luftimeve merrte me vete dy fėmijėt, Aliun dhe Shanishanė, ndėrsa i duhej tė luante rolin e prijėsit. Nėse marrim parasysh moshėn e Shanishasė, 12 vjeē, pėrdhunimi i saj duket edhe mė absurd, sepse nė kohėn kur rrjedhin ngjarjet, rregullat e moralit ishin aq tė forta sa nuk do tė kishte shqiptar qė do tė guxonte pėr tė kryer njė akt tė tillė, madje nuk gjen tė tillė as sot e kėsaj ditė, pėrveēse tė sėmurėve psikik. Shkruhet se: “Hankoja sė bashku me tė bijėn mundėn tė largohen pas njė pėrdhunimi masiv prej burrave tė fshatit, vetėm fal bamirėsisė sė njė Dervishi qė banonte nė atė vend. Ai u kėrkoi me menēuri bashkėfshatarėve qė tė mos diferenconin atė nga tė tjerėt dhe t’ia ofronin edhe atij njė natė prehun ēlodhės. Natėn qė fshatarėt i ēuan Dervishit dy robinjat, ai menjėherė u krijoi kushte, i shkėputi nga kthetrat e pėrdhunuesve dhe u hapi shtigjet drejt lirisė sė tyre”. (Fragmenti ėshtė shkėputur nga libri i Koēollarit, i cili u referohet burimeve tė tjera. Vėllimi i parė fq. 162). Por nė tė vėrtetė ku qėndron menēuria e Dervishit?! Cili Dervish do tė deklaronte veten imoral, kur nami i tij do tė shkonte deri nė Stamboll dhe pa asnjė dyshim nga feja e tij do tė kėrkohej ekzekutimi. Pėr mė tepėr, cili nga kardhiqiotėt nuk do tė dyshonte se me kėrkesėn “ma jepni dhe mua njė natė prehun ēlodhės”, Dervishi me siguri kishte synime tė tjera atė tė lirimit tė dy femrave. Pėr shpėtimtarin e robinjave nuk ka vetėm njė emėr. Nė njė version tjetėr, nė kujtimet e Pukvilit, shkruhet se, “dy robinjat mundėn tė shpėtojnė nga kthetrat e fitimtarėve falė bamirėsisė tė njė tregtari gjirokastrit, i thirrur Malikovo, i cili pagoi njė shumė tė konsiderueshme pėr lirimin e tyre. Vite mė pas, mė 1870, bėn tė njohur konsulli francez, Ali Pasha vuri njerėz dhe helmoi tregtarin qė kishte shpėtuar nėnė dhe motrėn e tij, nė fshatin Elefterohori”. Kėto janė kujtimet e Pukvilit, por edhe nė kėtė rast, absurditeti logjik, ėshtė aq i dukshėm sa tė le tė kuptosh se ėshtė djallėzor. Kujtojmė se Hankoja ėshtė kapur rob bashkė me tė bijėn Shanishanė, por edhe me Aliun e vogėl, atėherė si ėshtė e mundur qė Ali Pashė Tepelena nuk i ka qėndruar mirėnjohės. Pėr kėtė rast, nė kėtė pėrfundim del edhe Koēollar duke shpjeguar se “Pukvili ėshtė nisur nga motivet e njohura tė armiqėsisė politike tė Francės dhe atij vetė, kundėr pashait shqiptar”. Njė version tjetėr tė kėsaj ngjarjeje sjell, Sabri Godo, ku sipas tij, rrėmbimi i Hankos ka ndodhur kur Aliu ishte vėnė nė shėrbim tė pashait tė ishullit Negropont, si bylykbash, ēka do tė thotė se Aliu ishte shumė mė i rritur dhe nuk ndodhej nė Tepelenė. Nė atė kohė Aliu duhej tė ishte tė paktėn 18 vjeē. Cili nga versionet ėshtė i vėrtetė? Dhe a ka ndodhur nė tė vėrtetė kėshtu? Kronikat e botės evropiane, tė cilat flasin pėr periudhėn e Ali Pashė Tepelenės, tregojnė pėr zakonet e shqiptarėve se, si silleshin burrat, nė rastet kur tė kapurit rob ishin femra: “E bukur apo e shėmtuar, shpjegojnė kronikat, e re apo plakė, myslimane apo kristiane, sido qė tė ishte ajo, pėr tėrė anėtarėt e bandės sė hajdutėve, ajo apo ato, robinjat qenė njė objekt i shenjtė dhe i paprekshėm. Njė komandant hajdutėsh, i cili kishte dėshtuar nė respektimin korrekt tė pengjeve femra duhej tė braktisej menjėherė nga trimat e tij pėrgjithmonė, si njė njeri i pandershėm dhe i papėrshtatshėm tė tė komandonte luftėtarėt”.
(Fragmenti ėshtė marrė nga Irakli Koēollari)

Vizitor
Vizitor


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hankoja, nena e Ali Pashe Tepelenes

Mesazh nga Kle@Love prej Mon 15 Jun 2009, 12:10

Ali Pashe Tepelena

me pamje Luani

Karriera

Nuk ka asnje dyshim se figura me e rendesishme dhe me e famshme e historiografise Shqiptare neper kohera eshte figura e Ali Pashe Tepelenes, Pashait Shqiptar, sundues te Shqiperise se Mesme dhe Jugore, te fundshekullit te 18 deri me 1822.

Ali Pashe Tepelena qe mendohet te kete lindur diku mes intervalit te 1740 deri me 1750, ishte bir i nje familje aristokrate Shqiptare nga Tepelena. Gjyshi i Ali Pashes i qujatur Mukhtar, ishte nje komandant i zoti ne ushtrine Osmane, gje te cilen ai e pati treguar ne rrethimin e Korfuzit me 1716. I jati i Mukhtarit, Mucoja (apo Mustafai) ka qene Be nga Gjirokastra dhe besohet te kete qene muteselim (nen-guvernator) i nahijes se Tepelenes qytet qe ishte pjese e Sanxhakut (rrethit) te Vlores.

Mukhtari, gjyshi i Aliut si Be qe ishte, kishte nen kontrollin e tij prona dhe ushtare te shumte. Me vdekjen e Mukhtarit, titulli i Beut dhe pronat e Mukhtarit i kaluan te jatit te Aliut, Veliut. Gjate nje sherr qe Veliu i jati i Aliut pati me kusheririn e tij te pare, Islam Beun qe ishte edhe mutessarrif i Delvines, coi ne vrasjen e Islamit nga Veliu me 1759, gje qe coi Porten e Larte (ne Stamboll) qe pas 3 vitesh ta caktoje Veliun si mutessarrif i Delvines.

Ali Pasha qe u lind ne kete rreth aristokratik Shqiptar qe nje raport ndaj Hapsubrgeve te 1783 permendet se familja e Aliut ishte "familja me nobel e Toskeve te te gjithe Epirit" nuk pati fat qe te gezoje shume. Ne moshen 10 vjecare vdekja e babait te Aliut e coi familjen e tij qe te gjendet e vetme ne mes te kater rrugeve, te braktisur dhe varferuar. Familjes se mbetur pa burre te Aliut, armiqte e te atit te tij filluan qe ti benin lloj-lloj poshtersishe. Per kete arsye, e ema e Aliut, Hankoja qe rridhte nga fshati i Konices,tashme u detyrua qe te marre rrolin e burrereshes ne familje dhe u mundua qe te mbronte nderin dhe pronat e saja nga armiqte e te shoqit. Por ne nje konfrontimet qe ajo pati me bandat e Kardhiqioteve dhe Harmoveve, ajo ra viktime e pabesise se Kardhiqioteve qe e turperuan Hankon sebashku me te motren e Aliut, Shanicen duke i marre peng dhe c’nderuar.

Aliu i vogel qe ne kete kohe mendohet qe te kete qene mes 10 deri me 15 vjec arriti qe te shpetoje nga kurthi i Kardhiqoteve, por pasiqe ai ishte i pafuqishem dhe i vogel, ai nuk mundi qe te shpetonte dot nenen dhe motren e tij nga poshtersite e Kardhiqoteve. Motra dhe e ema e Alit u lirua nga Kardhiqotet vetem pasi nje tregtar Grek nga Gjirokastra shkoi ne Kardhiq dhe i pagoi Kardhiqotet per lirimin e dy femrave te marra peng.

Hidherimi qe Aliu i vogel morri ne shpirt nga kjo poshtersi, dhe kerkesa e Hankos per te marr hak per nenen e tij, ndoshta ishin edhe shkaqet kryesore qe cuan Aliun qe te rritej si nje djale ambicioz dhe me inspirime ne jete. Duke qene se ai rridhte nga nje familje e varfer, por me tradite aristokratike, Aliu rinine e tij sipas shume tregimesh e nisi si ‘bandit’ qe shquhej per trimeri dhe zgjuarsi. Ne kohen e rinise se Aliut Shqiperia e Mesme policohej nga ‘armatolet’ qe ishin mercenare Greko-ortodoks, qe shquheshin per kurrupsion dhe hajdutllek te madh mes tyre.

Ali Pasha sipas disa tregimesh mendohet qe te kete qene kryetar i nje bande cubash me ndikim nė Thesali dhe anės se maleve tė Pindit gjate rinise. Perderisa keto krahina ne ate kohe administroheshin nga Pashallėku i Beratit me nė krye Ahmet Kurt Pashėn, nje dite, Aliu u zu rob dhe e pru nė Berat. Pashait te Beratit, Ahmetit, i bėri shume pėrshtypje bukurija dhe mencuria e Aliut. Per kete arsye Ahmeti, e punesoi Aliun si roje personale ne shtepine e tij. Por pas disa kohesh pune ne Pashallekun e Beratit, Aliu qe transmetohet te jete merzitur me Pashain, te cilit ai i kerkoi vajzen e tij, por qe Pashai ia rrefuzoi, u largua nga Berati dhe u bashkua me shoket e tij te mehershem. Me pas Aliu kaloi ne Delvine ku aty u martua me te bijen e Kapllan Pashes, (Pashait te Delvines qe ishte ne lufte me Ahmet Kurtin), Gjylsymen. Duke qene i ri ne moshe (24 vjec) dhe nje njeri me ambicje dhe zgjuarsi, Kapllani pa tek Aliu nje njeri te afte per te bijen e tij.

Disa kohe pas marteses se Aliut ne Delvine, i vjerri i Aliut, Kapllani, vdiq. Vendin e Kapllanit e zuri kunati i Aliut, qe quhej Ali dhe ishte martuar me te motren e Aliut, Shanicen. Por kunati i Aliut pas pak kohesh vdiq ne nje konflikt, kurse i vellai i tij Selimi nuk u lejua qe te behej Pasha nga Padishau i Stambollit, keshtu qe posti i shkoi Aliut nga Tepelena. Pak kohe pas marrjes se postit te Pashait te Delvines.me 1787, Ali Pashes iu caktua posti i Derbendler Bashbugut (shefi i policise se rrugeve malore). Zotesia e Aliut dhe sinqeriteti i tij ne pune jo vetem qe shtoi besimin e Portes se Larte ne aftesite e Aliut, por mbi te gjitha i solli zonave qe ai policonte qetesi dhe siguri qe kishte munguar prej kohesh, kjo fale ndershkimeve te rrepta qe Aliu iu dha hajduteve e kacakeve te kohes. Duke rekrutuar nje force Shqiptaresh te perbere nga 4.000 veta, Aliu vendosi rregull qe nga Janina e deri ne Thermofilat. Duke pasur kete post, sebashku me postin e mutessarrifit te sanxhakut te Terhalles te cilin Aliu e kishte marre ne 1786,Aliu marshoi drejt Janines me 1788 ku zoteronte anarkia. Me vendosjen e rregullit dhe qetesise ne Janine, Aliut iu dha posti i Pashait apo Vezirit te Janines, qe perpara tij u mbante nga Izet Pasha.

Ky post qe ishte edhe posti me i larte qe Aliu do te gjente ne karrieren e tij coi ne themelin e shtetit autonom Shqiptar qe Ali Pasha krijoi dhe udhehoqi gjate jetes se tij, prej moshes 44 vjec e deri ne vdekje.

Ndertimi i Shtetit Shqiptar

Me marrjen e Janines, Ali Pashe Tepelena, filloi edhe ndertimin e shtetit autonom Shqiptar qe do te shtrihej nga Durresi ne Veri deri ne gjirin e Korintit ne Jug. Duke nenshtruar Konicen, Permetin, Kelcyren, Libohoven, Arten dhe me vone me acarimet e Osmaneve me Bushatllinjte e Shkodres dhe fuqite Evropjane, Aliu morri kazane e Korces, nenshtroi Himaren, Gjirokastren, Beratin, Vloren dhe Delvinen.

Ne kete periudhe Aliu i vuri nje vemendje te madhe infrastruktures se vendit. Ai ndertoi rruge, hane, ura e ndertesa te reja neper fshatra e qytete. Sic shume agjente, e visitor Evropjan transmetuan ne kohe te Aliut, ne Pashallekun e tij nje mireqenie dhe ringjallje e tere kulturore morri pjese. Sipas Hobhousonit (1813) Aliu e beri zakon qe ta vizitonte cdo fshat e qytet te Pashallekut te tij, te pakten njehere ne vit. Duke ruajtur nje autonomi te gjere nga qeveria e Stambollit, Aliu diti me saktesi sesi te shuaje konfliktet, vjedhjet dhe hajdutlleqet ne Pashallekun e tij, dhe u soll si nje princ i vertete. Kujdesja e Aliut per infrastrukturen dhe zhvillimin e Shqiperise ne kohe te tij, coi ne lindjen e nje vale te madhe artizanesh, zejtaresh, tregtaresh dhe per me teper shume vizitoresh te huaj u shtyne qe te vizitonin Shqiperine.

Nga kapitali i Pashallekut te Aliut, Janines tregtare dhe agjente tregtare nga Venecja, Ankona, Padua etj, vendosen lidhjet e tyre qe ne ate kohe u shqua per pasurine e madhe. Nga Janina tekstile, mendafsh, flori, argjend e shpata dhe arme u eksportuan per ne Itali dhe viset e Ballkanit. Limone, portokalle, lesh e vaj ulliri qe shpesh vinin nga Saranda e Delvina u kaluan ne kohe te Aliut nga Janina per ne tregjet e Evropes. Ndersa kafeja, sheqeri erdhen ne Janine nga Trieste, rrobat erdhen nga Gjermania dhe Franca. Ne kete kohe portet e Durresit, Vlores e Prevezes sherbyen si pikat me te rendesishme nga ku mallrat i erdhen kapitalit te Ali Pashes.

Pasuria ne kohen e sundimit te Ali Pashes ne Janine u shtua shume. Sipas Cifutit te konvertuar ne Islam, Ibrahim Mansur Effenidese,qe sherbeu si sekretar i Aliut, Ali Pasha vete personalisht kishte mese 500.000 dele dhe 600.000 dhi. Ne kohen e Aliut, fushat e Terhalles dhe Larises qe me pare rronin ne frike dhe skamje, u mbushen plot me drith e prodhime bujqesore. Edhe pse ligjet Osmane te kohes e ndalonin eksportin dhe monopolizimin e grurit, vizitore te kohes se Aliut vune ne dukje se Aliu ishte nje nga biznesmenet dhe eksportuesit me te medhenje te grurit ne Pashallekun e tij.

Nese perpara ardhjes se Aliut ne pushtet ne trevat e Shqiperise, shume veta nuk paguanin taksat ndaj shtetit (Osman) me ardhjen e Aliut sistemi i taksave u riperteri ne te gjithe vendin. Aliu pervec taskave qe njerezit duhet te paguanin ndaj qeverise se Stambollit, vuri edhe taksa per pashallekun e tij, taksa me te cilat ai mbante shtetin dhe investimet ne vend. Personat qe rrefuzonin te paguanin taksat u ndershkuan shume rrepte nga Aliu qe i burgoste dhe denonte rrepte ata qe nuk paguanin detyrimet.

Pervec permiresimeve ekonomike, Aliu mbante nje elite te gjere intelektuale ne pallatin e tij. Sekretaret e Ali Pashes ne shume raste ishin Grek te shkolluar, Evropjan te konvertuar ne Islam, dhe Shqiptare me eksperience. Pasiqe jetonte ne Janine ku kishte shume Greker, gjuha zyrtare qe Aliu perdorte ne pallatin e tij per dokumentime ishte Greqishtja dhe Turqishtja, pasiqe Shqipja nuk kishte zhvilluar nje alfabet te qarte te vetin. Por gjuha e perditshme qe Aliu perdorte ne ishte Shqipja te cilen Aliu e perdori per dokumentimet e tij, por duke e shkruar me germa Greke.

Ne kohen e pashallekut te Aliut ne Janine, Janina u kthye ne qendren me te edukuar te te gjithe Ballkanit. Ne Janine u shkolluan me mijera Shqiptare, Grek e Turq. Me dhjetra shkolla u hapen, shkolla ne te cilat edhe shumica e rilindasve Shqiptare te shekullit te 19-20 u edukuan.

Ne fushen e administrates se Aliut, nuk duhet te harrohet Divani qe ai themeloi per administrimin e shtetit te tij, ku rrolin e kryeministrit te Aliut e luante Omer Pashe Vrioni qe ishte edhe kryekomandant i ushtrise se Aliut.

Ne politike Aliu e tregoi veten e tij si nje nga pashallaret me te afte te kohes se tij. Ashtu si edhe Mehmet Ali Pashe Cami ne Egjypt, Ali Pasha ishte ne gjendje qe Pashallekun e tij ta kthente ne nje shtet kuazi te pavarur nga Osmanet. Nga Janina, Aliu hynte ne marreveshie me Ruset, Anglezet e Francezet kur te donte ai, dhe pashallekun e tij e konsideronte si token e tij dhe jo si toke Turke. Edhe pse Ali Pasha mbante marredhenie te mira me Porten e Larte, sidomos me Valide Sulltanin (nenen e Sulltanit), te ciles ai i dergonte edhe dhurata here pas here, ai ishte virtualisht i pavarur nga Stambolli. Per kete edhe Anglezet, Francezet e Ruset derguan ambasadoret e tyre ne Janine, qe iu drejtonin Ali Pashes ne termat e nje princi te pavarur.

Kle@Love

Shteti : Durres
Postime : 6659
Kyējet nė forum : 16815
Regjistruar mė : 15/01/2009
Profesioni : Arkitekte

http://www.klealove.com

Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hankoja, nena e Ali Pashe Tepelenes

Mesazh nga Kle@Love prej Mon 15 Jun 2009, 12:10

Duke qene i shkathet dhe i mprehte ne politike, Ali Pasha diti ne shume raste sesi ti luaje Anglezet kunder Francezeve, dhe ne shume raste te marre edhe ndihma e dhurata prej atyre, duke iu premtuar aleanca dhe mbeshtetje.

Ne kohen kur ne Evrope lufta me Napoleon Bonaparti ishte ne maksimum, Aliu ishte ne kontroll te plote te Shqiperise Jugore dhe te Mesme me bijte e tij mutassarrif ne Tėrhalle dhe Lepant (Mukhtari dhe Veliu). Ne keto kohe Aliu pati kontakte te gjera me Anglezet dhe Francezet me te cilet ne 1797 pati edhe kontaktin e pare. Pushtimet e Francezeve ne detin Jon, te: Prevezes, Vonices, Pargės dhe Butrinti qe me pare ishin koloni Veneciane e coi Aliun qe te hyje ne kontakt me Francezet duke i pergezuar ata. Ne kete kohe, Aliu qe arriti te marre ndihma militare dhe leje per te dale ne det nga Francezet, e cuan ate qe te shtypte kryengritjet ne Himarė, gje per te cilen, Porta e Larte e shperbleu Aliun me titullin Asllan – Luan.

Sulmi i Francezeve ne Egjypt e coi shtetin Osman qe te hynte ne lufte me Frenget, gje e cila shtyu edhe Aliun qe te sulmoj Prevezen dhe Vonicen dhe te detyroje Francezet qe te dorezohen. Me kete fitore mbi Frenget dhe me rregullimin e mevonshem te marredhenieve Turko-Frenge, Sulltan Selimi i III e gradoi ate si guvernator te te gjithe Rumelise (te tokave Osmane ne Evrope) me qender ne Manastir, ne Prill te 1802. Ambicjet e Aliut per ta larguar Francen nga deti Jon e cuan ate qe te hyje ne aleance me Angline qe ashtu si Aliu donte te largonte Francezėt nga ishujt e detit Jon. Bashkepunimi i Aliut me Anglezet e cuan ate qe te marre ndihme militare nga Anglia, ku ndermjet te tjerash ai morri nje dhuratė prej 20 topash.

Ne fushen e religjionit Ali Pasha, ashtu si edhe shumica e Shqiptareve te kohes se tij ishin, praktikuan Islamin si fene zyrtare te pashallekut, qe ishte feja e rraces sunduese - Shqiptare. Pervec Shqiptareve Musliman, ne pashallekun e Aliut kishte edhe Grek Ortodoks dhe disa Cifute. Edhe pse Greket Ortodoks gezonin lirite e parapara nga Islami, shpesh shume prifterinje Grek u ankonin se Aliu ishte shume i dhene pas Shehjlereve dhe Dervisheve, dhe sipas shume bashkekohesve te tij, ai iu dhuronte atyre shume para. Edhe pse ka disa tregime qe rrefejne per Aliun qe te kete detyruar disa Grekofile Shqiptare qe te Shqiptarizohen / Islamizohen me force, e verteta eshte se Aliu ishte shume tolerant ndaj jo-Islamo / Shqiptareve ne Pashallekun e tij, saqe tregohet se ai i lejonte Grekerit Ortodoks qe te vishnin rroba ekstravagante ne kohen e tij (edhe pse kjo nuk lejohej nga ligjet e kohes), gje qe e coi edhe nje Dervish qe te ankohet tek Aliu per tolerancen e madhe qe ai tregonte per ata.Te njejten tolerance fetare ne e gjejme nga Aliu edhe ne Haremin e tij, qe sic transmetohet Aliu ne ate kishte nje Shqiptare Kristiane nga Tepelena, qe Aliu e lejonte te kryente ritet e saja fetare ne pallatin e tij, me prifterinje.

Megjithate ne sarajet e Ali Pashe Tepelenes shume Evropjane pranuan Islamin. Nder ata ne mund te kujtojme Marko Kurinin qe ishte premtuar qe te behej Peshkop i Bombeit ne Indi, por pasiqe ai sherbeu si sekretar i Napoleon Bonapartit per disa kohe ne Egjypt, me vone gjate nje rruge per ne Evrope ai u morr si skllav nga disa pirate Ulqinak, te cilet e shiten ne Janine. Ali Pasha qe e bleu Kurinin si skllav, e Islamizoi ate dhe me pas e punesoi ne sarajet e tija. Si pasoje e pranimit te Islamit, Kurini e ktheu emrin e tij ne Mehmed Effendi.

Megjithe tolerancen qe Aliu tregonte per fete, dhe sipas disa tregimeve qe flitet edhe per konsumimin e alkolit nga ai, vizitoret qe vizitonin Aliun gjate Ramazanit ne Tepelene, njoftojne se Aliu agjeronte te gjithe Ramazanin, dhe gjate vizitave qe Aliu bente ne Tepelene, ne vendin e rinise se tij, ai behej konservativ ne fe. Edhe pse shkrues si puna e Haxhi Serretit e tregonin luften e Aliut kunder tradhetareve Suliote qe luftuan ne krah te Grekerve dhe Frengeve, si lufte kunder ‘qafirave’ (te pafeve), faktet ne kete argument nuk jane shume bindes.

Ne fundin e jetes se tij, tregohet qe Aliu i eshte kthyer shume fese, devocionit fetar dhe mesimeve te Islamit. Sipas Ibrahim Mansur Effendise, Aliu fundin e jetes se tij e kaloi prane nje mistiku Persian (Sheikh Ali), te cilit pas vdekjes, Aliu i ndertoi edhe nje mazoleum.

Fragmente nga jeta ne Pashallekun e Aliut

Toke e Shqiperise! Lere shikimin tim te derdhet ne ty

Ne ty, me njerez te ashper kujdestare

Kryqet bien, minaret lartesohen

(Lord Bajron, Peligrinazhi i Chaild Haroldit)

Jeta ne Pashallekun e Ali Pashes, ishte nje jete mjaft e bukur me ngjyra orientale Shqiptare qe ndezi shume kureshtjet e orientalisteve qe edhe shkruan per ate. Bukuria e Shqiptareve, krenaria e tyre, kultura e ndryshme nga ajo e Evropes, dhe per me teper zgjuarsia dhe personaliteti i Ali Pashes ishin nga faktoret me terheqes qe udhetare Evropjan si Bajroni, gjeten ne Pashallekun e Ali Pashes. Historite qe bashkekohes te Aliut shkruan per bemat e tij jane te shumta… Shume jane te pabesueshme, prekese, por qe ne fund tregojne karakterin e Ali Pashes dhe te jetes ne pashallekun Shqiptare te Janines. Bajroni nder te tjera ne kujtimet e tija kujton se:

Nuk do tė harroj kurre ditėn kur hym nė Tepelenė, ne oren pese tė mbremjes, ndėrsa dielli ishte duke perėnduar. Mė erdhi nė mėndje, me pak ndryshime nė veshjen, pėrshkrimi i Branstone Castle nė nje nga librat e Walter Scott. Veshja ndryshon mbas kombėsise sė trimave qė janė nė shėrbim tė Vezirit. Shqiptarėt kanė petkun ma tė mrekullueshėm tė botės me fustanellėn e bardhė, me jelekun prej kadifeje tė qendisur me ar, me xhamadanin prej stofe tė zezė dhe me koburen dhe kamėn me doreza prej argjendi tė punuar. Tartarėt me qylafet e gjatė mbi krye; Turqėt me ēallmat dhe kaftanėt e veshun me gėzof pėrmbrėnda. Te gjithe kėto kostume tė bukur plot ngjyra dhe shkėlqim, ashtu edhe banesa e Ali pashės formonin nji pamje fort tė kandshme pėr nje tė huej. Mė futėn nė nje dhomė qė ishte shtrue mjaft bukur dhe Sekretari i Vezirit mė pyeti pėr shėndetin mbas modės turke. Nuk mė lejuan tė paguaj as pėr fjetjen, as pėr ushqimin dhe as pėr ndonje send tjetėr.

Kurse Hobhousi shkruante rreth Aliut:

Veziri ishte nji burrė i shkurtėn dhe mjaft i trashė. Kishte nji fytyrė shume tė kendshme me cipė tė bardhė dhe trajtė tė rrumbullakėt. Syte i kishte tė kaltėrt me lėvizje tė shpejta qė tė banin me kuptuar menjiherė se nuk gjindesh pėrpara nji Pashai oriental. Mjekrėn e kishte tė bardhė dhe tė gjatė sa i binte pėrmbi gjoksin... Na priti me nji kortezi tė jashtezakonshme dhe na mori aq me tė mirė sa me na quajtur djem te tij. Ishte fare nė qejf pėr nje njeri ne ate pozitė. Nė sa vise tė Turqise qė vizituem nuk pashė nje pasha tjetėr tė qeshte nė ate mėnyrė. Nuk kishte ndonji roje tė posaēme, por vetėm katėr a pesė djem tė veshun me petkun e bukur shqiptar dhe me flokėt e gjatė qė u binin mbi supe.

Prostituta qe u kthye ne Shenjtore

Nje nga ngjarjet qe shumica e Evropjaneve vune shenim ne mbresat e tyre ne Pashallekun e Ali Pashes, ishte edhe historia e Grekes Frosine dhe birit te Aliut, Mukhtarit. Sipas tregimeve, mesohet se djali i Aliut, Mukhtari ishte qejfli i madh. Duke u nisur nga ky fakt, nje Greke e quajtur Frosine, qe ishte gruaja e nje tregtari Grek, ishte nje nga shume femrat qe shkonin me Mukhtarin. Duke patur deshiren e saj qe ta vidhte Mukhtarin sa me shume qe ajo mundtte, Frosina nje dite iu lut Mukhtarit qe ishte ne dashuri me ate si i cmendur, qe ti jepte asaj unazen e floririt qe Mukhtar Pasha mbante. Mukhtari i verbuar nga pasionet, kujtoi se Frosina ia kerkonte atij kete unaze ne shenje dashurie, por Frosina ne te vertet pasiqe ia morri unazen Mukhtarit, shkoi menjehere tek nje argjendar per ta shitur mallin e marre.

Argjendari qe e pa unazen qe Frosina ia coi atij, pasiqe e kuptoi vleren e madhe te saj, shkoi menjehere ne pallatin e Pashait per ta shitur kete mall te cmuar tek gruaja e Mukhtarit, Pashoja. Pashoja qe e njohu unazen e te shoqit, u be si e marre dhe e pyeti argjendarin se kujt ia kishte marre ai kete unaze. Argjendari i tregoi se ia kishte dhene grekja Frosine. Pashoja si grua e ndershme dhe me dinjitet, qe tashme ishte ne kulmet e xhelozise, shkoi menjehere tek i jati i Mukhtarit, Aliu dhe i tregoi atij historine. Ne kete kohe, Mukhtari u therrit nga Stambolli per te shtypur Pashain e Adrianopojes ne Turqi qe ishte cuar ne rrebelim. Aliu qe u informua nga nusja e birit te tij Pashoja, per herezite e te shoqit me putanat Greke, pasiqe kreu nje hetim dhe i gjeti te gjitha prostitutat me te cilat i biri shkonte, i morri ato, i lidhi dhe i mbyti ne liqenin e Janines per shkak te pabesive bashkeshortore dhe prostitucionit qe ato kryenin, i cili sipas Aliut dhe ligjeve te kohes ishte nje krim i madh.

Greket qe i urrenin Shqiptaret ne kulm, ndershkimin e prostitutave Greke dhe te Frosines, i kthyen ne terma fetare, dhe per kete arsye Kisha Ortodokse Greke e shpalli prostituten Frosine Shenjtore, duke shtuar edhe metej urrejtjen Greke kunder Shqiptareve, tashme te shenjterizuar me nje prostitute, dhe duke satanizuar Shqiptaret dhe Ali Pashen te cilit Greket i dhane pershkrime si gjarper, satana etj.

Hakmarrja ndaj Kardhiqoteve

Si Shqiptar i ndershem dhe me gjak qe ishte, Aliu qe nga vegjelia e tij, mbajti me vete gjithnje nje enderr ne vete, ate te marrjes se hakut per nenen dhe motren e tij qe ishin c’nderuar nga Kardhiqotet kur ai ishte ende i vogel. Deri nė shtratin e vdekjes Hankoja, e ema, i kujtonte Aliut turpin qe i kishin vene Kardhiqotet asaj dhe i kerkonte atij qe tia vinte nderin ne vend. Dhe momenti i venjes se nderit ne vend i erdhi Aliut me 1812, mbi 40 vjet pas turperimit qe Kardhiqotet i kishin bere familjes se tij.

Per kete ai rrethoi Kardhiqin dhe ekzekutoi 60 vete te cilet i kishte marre peng. Me pas Aliu hyri nė qytet nė krye tė ushtrise dhe iu kėrkoi qė tė gjithe burrat ti pėruleshin. Gjashteqind burra tė ēarmatosur i shkuan atij pėrpara dhe i ofruan njohjen si sundimtar te tyre, te nje Han jashte Kardhiqit (Hani i Valias, ndermjet Kardhiqit dhe Janines). Aliu i quajti Kardhiqiotet vellezėr dhe djem tė tij, dhe i fali. Por mes fytyrave te atyre qe ai pa ne ate tubim, ai njohu ata qė i kishin poshteruar nenėn. I ndezur nga ndjenja e hakmarrjes, Aliu u dha urdhėr ushtarve tė tij qe ta rrethonin hanin dhe tė masakronin te gjashteqind burrat. Por ushtarėt e Aliut rrefuzuan me qelluar mbi njerez tė ēarmatosur. Per kete arsye, disa Greker tė kryesuar nga Thanas Vaja, e kryen gjakmarrjen kunder gjashteqind Kardhiqiotve.

Renia e Pashallekut te Janines

Ardhja ne pushtet ne Stamboll e Sulltan Mahmudit te II, pervec te tjerash i solli shtetit Osman ri-centralizimin e kontrollit nga Stambolli. Mahmudi qe ne jeten e tij perjetoi rrevoltat e Jenicereve ne Stamboll, u be i vendosur ne shkaterrimin e tyre dhe te cdo fuqie tjeter ne shtetin Osman. Ne kete kohe Pashallaret te ndryshem kishin krijuar shtete nen – shtete ne Devletin Osman. Nder keta, dy me te fuqishmit mund te shihen dy pashallaret toske Shqiptare, njeri ishte Mehmet Ali Pasha i Egjyptit, dhe i dyti Ali Pashe Tepelena i Janines.

Per kete arsye qe me 1812 Ali Pasha u shpall si shkarkuar nga posti i mutessarifit te Janines dhe u urdherua qe te shkoje ne Tepelene, por me nderhyrjen e Anglise Aliu mbijetoi. Duke patur paranoje nga planet e ardhshme te Stambollit, Ali Pasha iu dha dore te lire militanteve Greke ne trevat e tija qe te benin rremujra kunder Stambollit. Por Greket nga ana tjeter, pasiqe arriten edhe qe te depertojne ne pallatin e Ali Pashes, shpresonin qe ta shfrytezonin luften e Ali Pashes me Turqit ne dobi te tyre.

Nderkohe, nje pasha Shqiptar qe quhej Ismail Pasho Beu pronat te cilit i ishin marre nga Ali Pashe Tepelena, pas shume ankesave qe ai beri ne Porten e Larte, dhe pas nje atentati te deshtuar qe Ali Pasha beri kunder tij, arriti qe te kete audience me Sulltanin te cilit i tregoi per demet qe i kishte bere Ali Pasha. Sulltan Mahmudi pas kesaj audience, dhe me deshiren e tij per te centralizuar pushtetin ne shtetin Osman, e shpalli Ali Pashen dhe bijte e tij si te jashteligjshem.

Per kete arsye, ne qershor te 1820, nje ushtri e komanduar nga Ismail Pasho Beu sulmoi Janinen. Ne kete kohe shume gjenerale te Aliut e dezertuan ate, nder ata 15.000 veta me Omer Bej Vrionin. Forcat bashibozuke (policore) te Aliut bene nje rrezistence te dobet, gje qe e detyroi Ali Pashen qe me besniket e tij te mbyllet ne dy keshtjella prane qytetit. Gjithashtu, djemte e Aliut; Veliu dhe Myftari ne kete lufte u dorezuan shpejte. Nen udheheqjen e Hurshid Pashes nga Morea qe ishte armik personal i Aliut dhe forcave te Bushatllinjve nga Shkodra rrezistenca e tij u be e pashprese. Per kete arsye Ali Pasha filloi negociatat e dorezimit ne menyre qe ti falej jeta, por Hurshid Pasha e mashtroi ate dhe ushtaret e tij e vrane Aliun ne momentet kur ai e kuptoi se ishte tradhetuar.

Vdekja e Aliut, dhe perqendrimi i ushtrive Osmane dhe Shqiptare ne lufte kunder Ali Pashes, i dhane shans rrebeleve Grek qe te fillonin dhunen e tyre ne Epir dhe Greqi per krijimin e shtetit Helen. Ne kete rrebelim shume Shqiptare ortodokse morren pjese, si suliotet Marko Bocari etj, te cilet luftuan perkrah Grekerve per krijimin e shtetit fondamentalist Helen, shtet i cili me vone do te shtypte dhe vriste Shqiptaret egersisht, pervec debimeve masive dhe masakrave qe ky shtet do te bente kunder Shqiptareve Musliman ne Epirin e Jugut dhe te Veriut, egersi qe ne i pame edhe ne shek. e XX dhe po e shohim ne te XXI. Shume nga ata Shqiptare ortodoks qe luftuan per Grekun, me pas u helenizuan dhe humben lidhjet e tyre Shqiptare, keshtuqe sot Greket, suliote si Marko Bocari etj, i shpallin heronje Grek.

Kle@Love

Shteti : Durres
Postime : 6659
Kyējet nė forum : 16815
Regjistruar mė : 15/01/2009
Profesioni : Arkitekte

http://www.klealove.com

Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Re: Hankoja, nena e Ali Pashe Tepelenes

Mesazh nga Sponsored content


Sponsored content


Mbrapsht nė krye Shko poshtė

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi