Sa i hodha nje sy listes kemi njerez ne liste qe jane edhe nga Maqedonia
Por cfare me ra ne sy dikush kishte perdorur drenushe nje me sorkadhe qe ne fakt nuk jane nje edh e njejat gje.
Per mua drenusha eshte nje kafshe qe egziston ne zona malor ndaj edhe e hasim edh ne mitologji shqiptare. Pra duhet te kemi parasysh qe nje pjese mire e mitologjise qe mund te zberthehet sot per sot eshte malore ose po deshet edhe alpine

ketu poshte R Elsie ka dhene nje deshmi te Pjeter bogdanit se si Pashtriku ishte nje mal i shenjet me ritual qe festohej nga ortodokse katolik dhe myslimane. me falni nuk mund at a kopjoj dot vetem pasazhin prandaj futa faqenhref="http://www.elsie.de/pdf/articles/A2003ChristianSaintsAlb.pdf" target="_blank">http://www.elsie.de/pdf/articles/A2003ChristianSaintsAlb

Kukësit, në malin e Shën Lleshit pranë Krujës, në malin e Kundrevicës të Kurveleshit, në malin
Pashtrik në kufirin mes Shqipërisë dhe Kosovës. Pjetër Bogdani (rreth 1630-1689) e përshkruan
festimin në malin e fundit në 1681 si vijon:
“ E kalojnë aty gjithë natën, me daulle, bilbila, duke kërcyer e kënduar. Pas mesnate fillojnë një
procesion të përzier – muslimanët, serbët dhe grekët me qirinj të ndezur dylli, me gjatësi të ndryshme
sipas moshës së personit që i mban në dorë. I sillen rrotull majës së malit më të lartë për tre orë me
këmbët zbathur (disa nga muslimanët që prijnë janë kalëruar.)”



Në fshatin e Bibajt të Rekës së Epërme (Maqedoni), shqiptarët orotodoksë festonin në 4 dhjetor
Shën Mërinë e Dimrit. Edhe shqiptarët ortodoksë të Shqipërisë e shënojnë këtë festë, e njohur edhe me
emrin Festa e Paraqitjes së Shën Mërisë në Tempull, duke e festuar më 21 nëntor sipas kalendarit latin.
Sipas traditës, gjatë kësaj feste ndizeshin qirinj dhe piqej bukë e cila, pasi bekohej nga prifti, hahej. Po
në Rekën e Epërme, në fshatin e Sencës kryhej festa e Shën Mërisë së Vogël, (rumanisht Sfnta Maria
Mic , vllahçe St mrie N’ic) e cila përkujton lindjen e Shën Mërisë më 21 shtator sipas kalendarit
bizantin dhe tani më përgjithësisht më 8 shtator sipas kalendarit latin. Kjo ditë njihet edhe si Dita e
Bletëve, meqë përkon me periudhën e vitit kur kryhet shitblerja e bletëve.

Shën Mëria përnderohej në veçanti brenda kishës katolike të Shqipërisë si Zoja e Shkodrës (La
Madonna di Scutari) ose Zoja e Bekueme, e njohur edhe si Zoja e Kshillit të Mirë (La Madonna del
Buon Consiglio). Festa e Zojës së Shkodrës shënohej nga të gjithë fiset katolike të veriut. Këshilli i
katërt i peshkopëve shqiptarë, i mbajtur në vitin 1895, e shpalli Zojën e Shkodrës “Pajtore të
Shqipërisë”. Zoja e Shkodrës ka edhe një legjendë të vetën:
Zoja (Madonna) gjendej në fillim në një kishë të vogël të Shkodrës së vjetër në këmbë të malit të
Rozafës, ku katolikët e Shkodrës e përnderonin portretin e saj në një pikturë me bojë vaji. Në 1467, kur
trupat osmane e mbanin Shkodrën në rrethim dhe kërcënonin të çshenjtëronin kishën, piktura u shkëput
për mrekullit nga muri, u largua nga ndërtesa dhe mori fluturimin drejt perëndimit mbi detin Adriatik
për në Itali. E ndoqën dy shtegtarë shqiptarë, Gjorgji dhe De Sclavisi. Portreti në pikturë i Zojës erdhi
e u preh në qytetin e Genazzano-s pranë Romës, ku u ngrit një kishë në nder të saj, Kisha e Zojës së
Kshillit të Mirë (La Chiesa della Madonna del Buon Consiglio)
Që prej asaj kohe, vendi i shenjtë i Genazzano-s ka qenë pikë shtegtimi për katolikët shqiptarë.
Rreth vitit 1700, përnderimi i Zojës së Genazzano-s u përhap edhe mes arbëreshve të Kalabrisë, në
veçanti në San Benedetto Ullano, falë klerikut Stefano Rodotà. Kisha e tanishme e Genazzano-s u
ndërtua në fillim të shekullit XX dhe shtegtarët e vizitojnë duke ecur zbathur, sidomos gjatë ditës
përkujtimore të Zojës së Kshillit të Mirë që është 26 prilli.
Edhe Kisha e Zojës në Shkodër ka qenë gjithmonë shumë e përnderuar nga katolikët shqiptarë
të veriut. Në prill 1946, një vit pas marrjes së pushtetit nga komunistët, mbi dymijë vetë morën pjesë në
shtegtimin tek ajo.


.... në malin e Kundrevicës të Kurveleshit, në

Mendoj se nuk eshte keq qe te kemi edhe mendimin e tjereve per mitologjine tone
pershendetje
dhe faleminderit per dnihmen e madhe qe po me jepnii
MARTIN MATO


ALBANIAN MYTHOLOGY



by



Jonathan Michael



Civilizations the world over have developed and perpetuated myths as a
means of explaining natural phenomena and the mysteries of life and
death itself. Though widely unknown, Albanian Mythology holds an
intriguing blend of tales and legends, most dating back to the pagan
beliefs of Ancient Illyria. Others have incorporated more dately blends
of fictional beings addressing the many complexities of morality, good,
and evil. At the beginning reside the Illyrian divinities of nature,
constructed by our ancestors as a means of comprehending the world
which surrounded them.



Many pan-cultural influences can be noted in some Albanian mythological
characters. The lubi, --a monster holding the head of a lion, body of a
goat, and tail of a serpent-- is to the Greeks a chimera, while the
ghostly kukuth holds similar powers to the Slavic vila. Even a
variation of the very English Tom Thumb can be noted as resting akin to
the Albanian tale of Kacilmic. Such similarities also exist between
Illyrian Gods and Goddesses with those of other cultures. The Illyrian
Goddess Diana, accompanied by a female goat, was directly adopted by
the Romans and holds a host of qualities to the Greek’s Artemus. Other
divinities remained highly local. Enji, the God of fire, Surd, the God
of weather, and Bindus that of water, were all creations of Illyrian
reverence to the awesome powers of nature. Goddesses such as Medauras
and Prema were held as the supreme beings to heal ailments and spawn
fertility. Strangely, unlike the mythology of others, the Albanian
strain developed without the cosmogenic view of how the world was
created, nor the eschatological prophecies of how the world would end,
and remained firmly terrestrial and centered on those things that could
be touched or felt firsthand. The advent of Christian and Islamic lore
brought belief in such deities to the end of their epoch in Albania and
elsewhere. Myths such as Persius saving Andromeda from the Hydra for
the most part were replaced by related religious ventures such as Saint
George saving the princess of Sylene from being sacrificed to the
dragon. If not for the work of such astronomers as Ptolemy Llagos of
Illyria, who placed such stories literally into the heavens through the
naming of constellations, such mythology would be even less recalled
today.



Supplementing the acts of the Gods and Goddesses rests the mythology of
the common man and the world’s evil they must face. Albanian Mythology
is filled with a variety of monsters, ranging from mighty giants called
Baloz, to tiny gnomes called Thopc who take delight in teasing people
by turning them into animals. In such tales live witches known as
shtrigas which cast spells and the Syni I keq. Female nymphs known as
oras, whose glance can turn a man into stone, vampire-like lugats which
live off human blood, and karkanxhols-- half-man, half-wolf , which
hunt shepherds under the full moon-- are among the mythological
personifications of evil in which folklore and superstition abound.
Indeed, though made famous by the Germanic minority of Wallachia who
were subjugated to the horrors of ruler Vlad Dracul, then later by the
author Bram Stoker, it was Lord Byron who first related tales to
Western Europeans of vampires. These tales were inspired by the
folklore and tales he encountered while visiting Southern Albania.



To such vestiges of horror as lugats came the need for heroes with
ingenious methods to combat them. Such heroes might themselves take the
form of mere mortals, or those figures of mythology which were adhered
to as good. Zanas, female mountain spirits which dwell near streams,
have often been called upon to protect Albanian warriors. The deadly
acts of kulshedras, a fire-breathing serpent with seven heads that
pollutes the water, air, and soil, have for time immemorial been slain
by drangues; human-like warriors with wings under their arms. When
lacking such mythical interventions, Albanians have taken it upon
themselves to combat evil with assorted amulets, herbs, magical stones,
rings, and through such practices as shooting at the moon to ward off
wolves. It is still the belief that to spit in a fire is taboo, and
that one will be petrified if he breaks an oath made on a pledge stone.




Aspects of more modern and tangible calls for courage are highly
represented in more recent forms of Albanian folklore, whereby the acts
and deeds of real individuals become legendary, and take on almost
mythical proportions. Typical in Southern Albania are the heroics of
noble sons, burri I dheut, who took to battle against the overwhelming
might of the Turk, as well as faithful women, bukura e dheut, who chose
to jump to their death off of cliffs, their babies in arm, rather than
be taken or even touched by the invader. The tales of Northern Albania
generally focus on the common man’s battle with their Slavic neighbors.
Songs and tales surround such characters as Muj, a shepherd who gains
great powers by capturing three goats with golden horns, and in turn
defeats the Slavs in battle. Upon his death, the enemy challenges him
in his grave, from where he calls on his brother Halil to defeat them
and return him to life. Other figures of mountain lore such as Oso
Kuka, Marash Uci, and the brave maiden Tringa have been immortalized in
the works of such writers as Gjergj Fishta, and represent battles for
freedom and survival which are unfortunately still very prominent in
the lives of the Albanian people to this day.

keep writing

Mythology no matter where it is from has an fascination point of history. A part of the mythology might be a fiction but in the same time it has a beginning from the real history. Lived on through the years by people who has been telling them.

The mythology build many of our cultures, country's, people and much much more. It must have been a fascinating time in hte same time as some of the mythology's is kind of scarey. But most of the mythology has formed our ground we are standing on today.

It would be great to hear more about the Albanian mythology's.

Das albanische Epos ist ein wenig bekannter und erforschter Liederzyklus der bis in unseren Tagen herauf noch zu treffen ist. Es behandelt hauptsächlich die Schicksalen des Brüderpaares Muji und Halili, ihren Abenteuerfahrten, von Frauenraub und Kämpfen um die eroberten Bräte und von den Kriegen der 30 albanischen Agas(Mitkämpfer)die prinzipiell gegen die südslawischen Einwanderer und vielleicht in manchen Elementen noch tiefer . Diese "legendäre Epik" reicht in ihren Anfängen bis zur Dämmerung der historischen Zeiten zurück in die sagenhafte Welt des Heidentums.





Dieses Epos ist gewissermaßen eine biographische Parabel des albanischen Volkes und jenes politischen Bewußtseins, das auch heute wieder die Beziehungen zwischen Albanern und Südslawen bestimmt,und weiterhin noch älteren Verhaeltnissen So gesehen kann dieses Volkserzählgut einen Beitrag zum Verständnis der gegenwärtigen Situation leisten.



Das albanische Epos ist charakterisiert durch das Ineinandergreifen von sagenhaften und historischen Stoffen.



So spielen immer wieder die Beziehungen zwischen Göttern, Halbgöttern und Menschen, vor einem historischen Hintergrund, eine wesentliche Rolle. Das Epos, als eine der ältesten Gattungen von Volkserzählungen, ist ein Liederzyklus in Versform, wobei der Sänger, durch Reim, Melodie und Versmaß begrenzt, den Hauptstrang der Erzählung tradiert.

Shkruan: Mark KRASNIQI


Të bardhat janë një lloj shtojzovallesh, vajza të bukura, pra, diçka si zanat. E Bukura e Dheut, edhe kjo është njëfarë zane. Kjo figurë mitologjike është e njohur jo vetëm në Ballkan, por edhe në botën arabe, nga duhet të ketë ardhur ndër ne. Dragoi, kuçedra, syri i keq, lugati, shtriga, etj.


Për të dhënë një pasqyrë më të gjerë, më të plotë të mitologjisë së një populli, nevojitet kohë më e gjatë dhe punë sistematike hulumtuese në terren në vise të ndryshme, përveç studimit të literaturës ekzistuese për këtë temë shumë të gjerë dhe shumë të lashtë. Ndër ne, mjerisht, nuk ekziston ende të paktën një sprovë konkrete, për të përmbledhur në një botim botën mitologjike shqiptare, e cila është shumë e pasur dhe, në disa vise, e ruajtur dhe e gjallë deri më sot. Por, megjithatë, materiale të mbledhura, vështrime dhe studime fragmentare kemi, qoftë nga autorë të huaj, qoftë nga njerëzit tanë të aftë për këtë punë. Të dhëna dhe analiza më të plota gjenden në veprat e albanologëve të njohur, siç ka qenë, p.sh., Hani, Nopça, Durham, Lamberci, dhe shumë të tjerë. Autorë shqiptarë dhe mbledhës të materialeve të mitologjisë sonë popullore ka shumë, të cilët në revista të ndryshme (p.sh., "Leka", "Hylli i Dritës", "Drita" etj...), ose në botime të tjera kanë dhënë kontribut të vlefshëm për njohjen dhe ruajtjen e kësaj pjese të rëndësishme të kulturës shpirtërore të popullit tonë. Punën më të madhe për këtë e kanë bërë etnografët tanë pas Luftës së Dytë Botërore, qoftë me kontributet e tyre të vlefshme shkencore të botuara në revistën "Etnografia shqiptare", "Kultura Popullore", e materialeve në Institutin e Kulturës Popullore. Gjithsesi, shtrohet nevoja e botimit të një vepre më të gjerë, në të cilën do të paraqitej, të paktën në vija kryesore, mitologjia e popullit shqiptar, e cila, në kushte të reja ekonomike, kulturore dhe përgjithësisht shoqërore, ka humbur fare rolin e dikurshëm të saj dhe së shpejti mund të qitet në harresë përgjithmonë. Kështu do të varfërohej historia e kulturës së popullit tonë. Nga shumë punime të autorëve tanë e të huaj, këtu po përmendim vetëm dijetarin tonë të shquar prof. Eqrem Çabejn (1908-1980), i cili qysh në vitin 1939, ka dhënë një pasqyrë të shkurtër, por të qartë, të mitologjisë sonë popullore, botuar frëngjisht në revistën "Revue international des etudes balcaniques", nga e cila po paraqesim vetëm disa të dhëna dhe mendime të tij, të cilat ai i ka zgjeruar dhe shqyrtuar më vonë edhe në botime të tjera të ndryshme.
Në besimet popullore, thotë Çabej, ruhen shumë figura të moçme, të cilat në mitologjinë tonë paraqiten me emër të ri dhe me disa ndryshime kuptimore. Në mitologjinë tonë shpesh përmenden "hijet", si figura mjaft të papërcaktuara, por gjithsesi me kuptimin e një demoni, të një fantazme. Në Kosovë me fjalën "hije", në kuptimin mitologjik, mund të përfshihen demonë të ndryshëm, por para së gjithash - bota "andej varrit", të vdekurit, zakonisht shpirtra të ligj. Balozi i detit përmendet në folklorin tonë mjaft shpesh. Në Kosovë ka kuptimin e një përbindshi. Të bardhat janë një lloj shtojzovallesh, vajza të bukura, pra, diçka si zanat. E Bukura e Dheut, edhe kjo është njëfarë zane. Kjo figurë mitologjike është e njohur jo vetëm në Ballkan, por edhe në botën arabe, nga duhet të ketë ardhur ndër ne. Dragoi, kuçedra, syri i keq, lugati, shtriga, etj., personazhe këto mitologjike, të njohura ndër shumë popuj. Këtu po përmendim vetëm disa qenie të tjera të kësaj sfere si i paraqet Çabej, të cilat në Kosovë njihen pak ose aspak, të paktën me emrin përkatës. Kështu, p.sh., në Kosovë nuk dëgjohet për Erretat e Sheut, të cilat Çabej i përmend sipas të dhënave të albanologut gjerman Lamberc. Gjithashtu Dhamsuta është ndër ne e panjohur. Kështu u quajka në viset tona veriore "një pelë përrallore, me në shpinë kalorësin të quajtur Dhevështruesi". Tek arbëreshët e Italisë ekziston Fata, e cila duhet t'i përgjigjet zanës ndër ne. Në gojëdhënat e zonës së Përmetit përmenden Floçkat, vasha të bukura me flokë të gjata, që mendohej se rrinin në ujëra e në puse. Edhe Kshetrrat ose Kshetzat, ishin të ngjashme me Floçkat. Hyjrija e Detit është një lloj sirene, pastaj Xhullitë e Judi, janë figura të njohura në zonat tona të veriut, por edhe ndër bullgarë e rumunë. Karakonxholli është figurë mitologjike ndër ne, e ardhur nga mitologjia turke. Në Kosovë njihet me emrin "Kallakonxhë", e cila udhëtarin e huton, ia mjegullon mendjen dhe nuk di të orientohet në hapësirë. Gogu, Sanagogu ose Herri është njëlloj xhuxhmaxhuxhi, shkurtabiqi ose kokërrmeli. Figura mitologjike më pak të njohura janë gjithashtu Mëmëdreqja, lloj përbindshi në bestytnitë e hershme ndër shqiptarët (arbëreshët) e sicilisë në Itali, kurse në besimet e tyre në Kalabri Manaqeli ka qenë njëlloj hijeje. Nuset e Malit dhe Orët e Malit kanë qenë lloj zanash, emri i të cilave rrallëherë zihej në gojë. Emri i tyre ishte tabu (i ndaluar), prandaj zëvendësohej me emërime, si p.sh., "Qofshin të bardha", "Ato të lumturat", "Ato të mirat" etj., siç thuhet në Kosovë. Në viset e veriut Shurdhi ka qenë demon i rëndësishëm. Në mitologjinë e trakëve të vjetër ky ishte hyjni e motit të keq. Figurë e ngjashme me Shurdhin, në veri ka qenë Verbti. Gjarpri i shtëpisë në disa vise quhet Vitore. Në mitologjinë e shqiptarëve të Çamërisë Vitoret ishin tri Fatitë që mendohej se i vinin foshnjës te djepi natën e tretë të lindjes dhe ia caktonin fatin që do të kishte në jetë. Emri i vitores në thelb është vejtore, "ajo që end pëlhurë, endëse, emër që del edhe me trajtën vektore", - pra, ato ishin endëse të pëlhurës së jetës. Zana - në mitologji është simbol i një vashe me bukuri të pashoqe. Ky emër rrjedh prej hyjnisë romake Diana - hyjnia e pyjeve dhe e gjuetisë.
Huazimi i figurave mitologjike në popujt e Ballkanit dhe më gjerë ka qenë i ndërsjelltë, duke bërë edhe përshtatje të ndryshme në emër, e disa raste edhe në kuptim. Kjo dukuri është që nga koha antike. Kështu, p.sh., Zeusi, hyjnia kryesore helene (greke), ndër shqiptarët gjithashtu merrej si hyjni, ndoshta me më pak rëndësi se siç e kishte në Greqinë antike, dhe me emër të vendit Zojz. Edhe hyjnesha romake Diana ka qenë e njohur në mitologjisë ilire dhe trakase, ndoshta më me pak autoritet se te romakët, por prapë me kurorë hyjnie. Mitologjia jonë është tepër e ngarkuar me figura e besime të ndryshme. Përkundrazi, ilirët - të parët e shqiptarëve, duket se kanë qenë më realë ose të paktën më racionalë në këtë pikëpamje. Ata besonin në fenomenet e natyrës. Për ta zot ka qenë, para së gjithash, dielli, pastaj hëna, ujët, rrufeja, bubullima, shiu, zjarri etj. Pra, ilirët besonin në trupat qiellorë dhe në fuqitë natyrore, të cilat ndikonin për të mirë ose për të keq mbi jetën e veprimet e tyre të përditshme. Mitologjia e të parëve tanë të lashtë, pra, nuk ka qenë e ngarkuar me shtriga, lugetër, magji, etj., të cilat u shfaqën ndër ne shumë më vonë.
Profesor Çabej ka botuar në revistën "Yllyria" një studim tjetër mbi zakonet dhe doket e shqiptarëve, ku, përveç të tjerash, shpjegon edhe disa të dhëna mitologjike, sidomos prejardhjen e figurave dhe dukurive të ndryshme të saj. Më vonë (më 1942) ka botuar një studim të posaçëm me titull "Diana dhe Zana", dhe më 1972 artikullin "Disa figura të besimeve popullore shqiptare". Ai, ndër të tjera, thoshte se qysh te Gjon Buzuku (shekulli XVI) përmenden në "Mesharin" e tij "gjigantët" - fantazma me shtat të gjatë e natyrë luftarake. Ai gjithashtu përmend fjalën "hije" me kuptimin e një fantazme tjetër. Edhe në veprat e Pjetër Budit (1566-1622) ka elemente të besimeve tona popullore. Në veprën e Pjetër Bogdanit "Cuneus prophetarum" më 1685, shfaqen zanat si figura mitologjike. Nga fjala "gjigant", të cilën e përmend Buzuku, vjen fjala "vigan" që është sot e përhapur në gjuhën tonë, me kuptim të njeriut me shtat të rritur, të lartë, të zhvilluar.
Në Mirëditë, shkruan Çabej, ekziston një figurë mitologjike me emrin kuptimor "Dheveshtruesi", i cili "në net pranvere vë veshin tek dheu, për të dëgjuar a vjen njeri për së largu dhe a gjëmon ujët e nëndheshëm. Ai gjithmonë shkon kaluar në vithe të "Dhamsutës", një pelë e pagojë që kalon nëpër male e dete dhe shpie larg e larg atë që do të shpëtojë me anë të saj". Në Dukat të Vlorës, në malësitë e Labërisë, besohej në një lloj zane shtatgjatë, të cilën e quanin Suta "drenusha" dhe përfytyrohej në trajtën e një lope.
Ndër shqiptarët e jugut, në Toskëri, mali i Tomorrit (2418 m) ka kuptim mitologjik dhe mbahej mal i shenjtë. Në majë të tij jetojnë gjallesa mitologjike, një zog i shenjtë, hyjni të ndryshme. Njerëzit bënin be mbi këtë mal si në një gjë më të shenjtë e më të shtrenjtë "për Baba Tomorrin", "për të mirin Tomorr". shumëkush, nga frika e respekti, as emrin nuk ia përmend, por thonë "ai" dhe bëjnë be "për atë çukë".
Figura, personazhe mitologjike ndër ne ka shumë, siç shihet edhe nga kjo që u tha më sipër, por besimet dhe ritet magjike në kuadër të mitologjisë, gati që as nuk mund të numërohen, sepse çdo krahinë, çdo zonë, bashkësi etnike, fisnore, fshatare, familjare, etj., mund të kenë disa veçori, disa besime e bestytni, disa "bidate" ose zakone, të cilat nuk i ka tjetërkush. Madje, edhe njeriu si individ mund ta ketë botën e tij vetjake nga sfera e magjisë dhe e mitologjisë në përgjithësi. "Tim për shpi, adet për njeri", thotë populli. Mitologjia është pus pa fund, të cilit nuk i shteret kurrë ujët. Prandaj, si u tha më parë, edhe me këtë rast mund të japim vetëm fragmente nga kjo fushë e gjerë e kulurës shumë të lashtë, më të lashtë se çdo religjion dhe çdo normë tjetër morale të kodifikuar, në çfarëdo mënyre, qoftë nga çfarëdo bashkësie të shkallës primitive ose të përparuar kudo në botë.
Zakonet e ndryshme me ceremonial të caktuar, veprimet magjike, në shumicën e rasteve lidhen me stinë të motit, me festa, me ditë të shënuara, me pjesën e caktuar të ditës, pastaj me vend ose me objekt të caktuar. Disa "adete" bëhen në pranverë, disa të tjera në vjeshtë, disa ditën e ndonjë feste, të tjerat ditën e martë, të premte, etj., kurse disa paradite ose në mbrëmje, sepse "ashtu duhet", disa zakone lidhen me një kodër, me një lis, me varre, me vende të shenjta ose të nderuara, dhe kështu me radhë. Disa lidhen me fillimin ose me mbarimin e shumë punëve.

Me falni por qe kur u privatizua telekomi interneti ne linjen time me albtelekom hyn me 20 kbit per sekonde. Pra as nuk mundem te hap emailin.



Ja disa gjera qe duhet te ndryshojne serisht



Mitologjia nuk eshte as letërsi as folklor.Por nje shkence qe lidhet me etnologjine pra me popullin. E ne se doni nje fe qe i perket drejtpërdrejt popullit dhe jo kishave apo xhamive mbare boterore cdo popull is ka edhe shpirtin ka edhe mitologjine e tij.



Te fala Martin MATO

Etnokultura eshte shpirti e mendja e popullit, eshte menyra e jeteses se tij, e krijuar e zhvilluar ne shekuj prej tij.Ajo shpreh vetorganizimin, kompkatesine, sigurimin e ekulibrit social nder e shekuj e ne gjenrata te ndryshme.kjo etnokulture na zbulon te kaluaren dhe pa e mesuar, pa e kuptuar mire ate nuk mund te kptojme e ndertojme te sotmen e te ardhmen.Mendje te ndritura nuk e kane quajtur pa arsye etnologjine si disiplina me humane ne shkencat humanitare.Ajo eshe psikologjia e vertet e popullit.

Meqe interesi eshte kaq i rritur per historine errenjeve tona te perbashketa shpirterore dua qe te shtroj nje pyetje a kane vlere mitet per ditet e sotme?


A ka ndonje mendje ndokush?
Pershendetje te gjitheve Martini

çdo gje ne kete bot ka vlerat e saja , pra as gja nuk eshte e pa vler
e"aq me teper vlerat e nje kombi aqé te lashte siç eshte kombi shqiptar

Duke shetitur pak neper forum pashe qe Naseri flet se eshet gashi i drurit apo i gurit.
Mbetemi gjithmone tek pyetja ne se mitologjia popullore ka rudimente edhe per te sotmen.


Pershendetje Martin MAto

Martin,
Te jem real smarr vesh shume rreth fiseve e kam me te degjuar nga babi qe me thoshte se jemi gash i gurit lal.Ne Kosovë kemi 12 fise , por nuk e di se si është ne trojet tjera shqiptare ( Shqipëri, maqedoni, mali i zi ) ?? !!!
Ja këto janë 12 fiset ::
Hoti,
Gruda,
Gashi, ( cilit i takoj edhe unë )
Berisha,
Krasniqi,
Thaçi,
Kastrati,
Bytyçi,
Kelmendi,
Shala,
Shoshi dhe
Morina.
Ja disa informacione te cilat i gjeta ne internet

Ne Malsi te madhe (Malsi te Shkodrës) fis i parë është Hoti,Gruda,Kelmendi,Shkreli dhe Kastrati.
Kurse ne Malsi te Dukagjinit gjithmon ka qen Gashi fis i parë.Ali Ibra i pari i fisit.Tani është Krasniqja,fisi qe me se shumti ka dhen martir për kombin shqiptar.
Kan qen 4 vllezer te ardhur diku nga Hercegovina dhe jan vendosur ne rreth te Shkodrës.Hoti,Gashi,Krasi dhe Vasa.
Gashi dhe Krasniqi kalojn ne fen islame,kurse Hoti dhe Vasoviqi ne at krishtere.Hoti Katolike e Vasoviqi orthodoks malazes

Kucedra e dragoi

Kucedra shfaqet ne perfytyrimet e popullit ne dy rorma: E para eshte nje perbindesh i stermadh ne paraqitjen e nje gjarpri, te nje ngjale, te nje breshke, te nje bretkoce a te nje hardhuce.Banon ne vende me uje: ne shpella ne liqene nentokesore e komunikon me boten e jashtme nepermjet gurrave, nepermjet vrimave nga del uji prej mali, nga shkembi: banon ne liqene e keneta, ne det.Ne shpelle a ujembajtes ajo thith bereqetet e gjerat ushqyese te fshatit.Keshtu rritet e leviz me veshtiresi: i hiqet lekuranga guret e shkembit e besohet se disa gurra rrjedhin shpeshehere te skuqura me gjak Kucedre. Kucedrat u ndalojne njerzve ujin e burimeve a te liqeneve, shkaketojne thatesire e keshtu demtojne bereqetet e bagetit e vendit.Per t'i leshuar ujin banoreve duhej t'i taksnin nga nje njeri, ne raste te tjera bageti..Burra "me pune" (Dragoi) kane vajtur me guxim e trimeri, kane mbytur Kucedren, kane prapesuar flijimet dhe kane cliruar ujin e popullit.Besonin se Kucedra e kishte koken ne maje te malit dhe bishtin ne det a ne ndonje lum aty afer:" koka e Kucedres ne Maje te Veles e bishti ne lume te Fandit".
kucedra mund te jete dhe nje grua e vjeter, e madhe.Te qenet Kuceder mbahet e fshehte.Kucedra njeri ashtu si dhe ajo rreshqanor, gjithnje femer, shkakton furtuna e bresher qe prishin bereqetet , shembin vendin, shkaktojne permbytje.Kuceder rreshqanor behet ai gjarper a bolle qe nuk e ka pare gje e gjalle per disa vjet: diku caktojne tre vjet , dike 7, 9,12, diku thone se nuk duhet ta shoh njeri per 50 a 100 vjet qe te behet Kuceder.Kucedra grua lind e tille, por ne nje familje ku te paret e saj kane shkelur kuroren brenda tre gjeneratave vertikale, nga ana femerore.

Dragua mund te jete me shume njeri, gjini mashkullore gjithnje: po dhe dash, ka , kendez, cinzami, po cjapi jo ne asnje menyre.njerzit a gjallesat lindin Dragua, ata kane force te mbinatyrshme.Njeriu Dragua lind me kemishe vesh e me "flete" a "krahe" te sqetullat. Dragoi eshte i tille per te luftuar kunder Kucedrave qe bien shkaterrim ne jeten e njerzve.Dragojte ne ndeshje me Kucedrat fluturojne nga nje mal ne tjetrin.Ku ka Dragua ka mire perparim familja, fisi, fshati e krahina.Njerezit e permendur si luftetar te degjuar besohet se kane qene Dragoj.Nje nga vecantite kryesore te Dragoit eshte trimeria.Eshte i lindur per ndeshje te medha.Ne disa raste duke qene Dragua as pushka nuk e ze.Ai fluturon ne kembe ose me kale nga shkembi ne shkemb e atje kane mbetur, sipas besimeve, dhe gjurmet e kembeve te tij te dukshme, te kalit a te zagarit te tij.

martin mato shkruajti:Meqe interesi eshte kaq i rritur per historine errenjeve tona te perbashketa shpirterore dua qe te shtroj nje pyetje a kane vlere mitet per ditet e sotme?


A ka ndonje mendje ndokush?
Pershendetje te gjitheve Martini

Z. Martin Mato vertet qe lind kjo pyetje dhe nese me lejon kjo eshte pergjigjja:

Ne vleresimin e ketyre figurave duhet te marrim ne konsiderate se ato gjate shekujve nuk kane mbetur statike, por kane qene ne evolucion te vazhdueshem, madje per me shume shekuj jetojne si mbijetesa te cunguara te botes se lashte, po dhe te transformuara.
Ndoshta sot njihen me emrat , "e mira dhe e keqja"

Verejtja eshte shume me vend. ne kete rast do te duhet te bejme shume kujdes qe te jene jo larg njeri tjetrit tre faktore
1 veshja e fjales( pranon edhe trajta)
2. mjedisi
3. kuptimi
Dhe personalisht shtoj ketu egzistencen ne varjante
dhe fiksimin ne tekste pergjithsisht konservative ose dokumentime te hershme.
Mendoj se nuk eshte nje gje e thjeshte te germosh ne mitologji shqiptare.
Martin Mato

Sot zbulova nje faqe ne ndertim per mitologjine shqiptare ne anglisht

http://www.albanianmyth.org/mythology.html

---

In Albanian mythology, Gjergj Elez Alia was a great warrior who had fought against enemies of all kinds. He had nine wounds on his body and lay suffering for nine years in his house and everybody had forgotten him. Only his sister took care for him night and day for nine years. Then news came that another enemy, Balozi i Zi (black knight) had come from the sea and was killing people and destroying villages every day. One day Gjergj felt some drops of water on his face and thought that his house had become so old that the rain was coming in. His sister told him that it was not the rain, but her tears on his face. She told him that Balozi had requested her and sooner or later would come to get her. Gjergj then told her to take his horse and make it ready for war, as he was going to fight against the horrible Baloz. He met Baloz the next day and had the fight; Gjergj was victorious. He returned home to his sister and as they hugged with joy, both their hearts stopped beating and they died instantly together. They were then buried in the same grave and the place was never forgotten. Everyone that passed by stopped to remember his great actions.

nuk jam shume dakort me te gjitha sa po fus por ne se nxisin deshiren per pjesemarrje le te jene aty

---

Enji - He was the god of fire & war. He's equivalent in Greek & roman mythology might be Ares/Mars. He's equivalent in the Norse mythology is Thor. It is from this god that our week day e enjte (Thursday) comes from. This is interesting since Thursday in Germanic languages, is named after Thor/Thur, the god of war. Obviously, Enji must've been important to our people since we named a week day after him!

Prema - She was the goddess of fertility/birth. Her equivalent in the Greek mythology is Demeter. She is also honored with a week-day; e premte (friday). This is also interesting since the Germanic people have also named Friday after their fertility goddess, freya; examples are Freitag in German, Fredag in Scandinavian languages and Friday in the English language.

Anzotica - This was a goddess that in terms of belief, seems to have been restricted to the Illyrian tribe of the Liburnae. She's the Illyrian equivalent of Aphrodite/Venus! I believe that the middle of her name, Anzotica, is clearly connected with our word zot, god!

Ica/Ika - Another goddess of the Illyrians. I'm not quite sure what this goddess stood for. And could it be that her etymology is related to our word ika or ikje (flee or flight)?

Bindus - The god of water, the equivalent of Poseidon or Neptune. This god was especially worshipped by the Illyrians of the Iapod tribe (Japod?t).

Vidasus - Like Bindus, this Illyrian god was also the protector of water-sources. Apparently, he was always in company with the goddess of hunting (our equivalent to Artemis), Thana.

Thana - She was the goddess of hunting. I suspect that the etymology of her name is connected to our word tharje, i.e. withering, death. Afterall, hunting means death (of animals), so it wouldn't be surprising if that's where her name originates from. This, in turn, can be connected to the Greek word thanatos, death.

Dualos - The god/goddess of whine. It's clearly connected to our word dejur - to be drunk! This in turn, is of an old IE-root, since the word is also present in old Gothic, dwals, which has the same meaning as dejur!

Surd - The god of wheather. I'm just wildly speculating here, but wheather/wind equals to noice, and sometimes bad noice. Noice of high level in turn can make us deaf; could it be that it's from here that our word shurdh?r (deaf) stems from? We often use the term 'mos m? shurdho' when our ears hurts from an example, screaming ... ?? Or is it a Latin loan-word?

1. Djall
The Albanian name for the devil. Another name for the devil in Albanian is dreqi, from the Latin draco (dragon).


2. Bukuri e qiellit
Albanian name for the Christian God.


3. Ljubi
The Albanian demoness who will dry water courses in the land if no virgin is sacrificed to her.


4. En
Among the ancient Albanians the term for god in general, but also the name of the supreme god. The word en survived in enj?t?, the Albanian word for Thursday.


5. Kukuth
Ancient Albanian female demons of sickness who spread the plague. The spirit of a deceased miser, who cannot find rest, and who does much evil, is also called Kukuth.


6. Ora
An Albanian protective spirit. Every person is assigned an Ora at birth. Those who are courageous and diligent have one with a white face. Those who are cowardly and lazy have an Ora with a black face.


7. Fatit
South-Albanian female deities of destiny, similar to the Greek Moirae. These three goddesses appear at the cradle, on the third day after the birth of a child, to determine the child's fate.


8. Stihi
A female demon in south Albanian belief. She is represented as a fire-breathing dragon guarding a treasure.


9. Perendi
The Albanian thunder god of Illyrian origin. He is the consort of Prende, the goddess of love. Perendi is identical with the Lithuanian Perkunas and the Latvian Perkons.


10. Perit
In Albanian folklore, they are female mountain deities of great beauty. They are dressed entirely in white and are regarded as good fairies. They can become very angry towards those who spill bread, and will give these sinners a hump.

11. Verbti
The ancient Albanian god of fire and the northern wind whose name means "the blind one". Although he cannot see, his hearing is absolutely perfect. He has an aversion of obscene language and dirty business. With the advent of Christianization he was reduced to a demon who causes blindness.


12. Kulshedra
A different name for dragon-like creature Bolla from Albanian folklore.


13. Vitore
A good Albanian household spirit who, in the shape of a small snake, lives in the walls of the house. With a soft whistling it announces both pleasant as well as sad events.


14. Xindhi
The Xindhi are, in Albanian folklore, elves or elfish creatures. Their approaching is accompanied by the creaking of a door or the flickering of a flame. The Xindhi are the male spirits and the Xindha are the female spirits. They are known to be sometimes friendly and helpful, but more often they are cruel to humans.


15. Bukura e dheut
A beautiful fairy among the ancient Albanians who is always very helpful. The supreme god Tomor is her lover. She is sometimes connected with the underworld and shows some demonical aspects. Her name means "the beauty of the earth". Her sister is Bukura e detit, and her name means "the beauty of the sea".


16. Tomor
The supreme god of the ancient Albanians, from Illyrian origin. He is the father of all the gods and humans and lover of the beautiful goddess Bukura e dheut. The winds are his servants. He is also known as Baba Tomor.


17. Prende
Goddess of love worshipped by the ancient Illyrians and, later, the Albanians. The wife of Perendi, the Illyrian thunder-god, Prende is referred to in folktales and legends as the "queen of beauty" (zoja e bukuris). After the Catholicization of the region, Prende was absorbed into the new church as a minor saint; as in pre-Christian days, her holy day always falls on a Friday.


18. Bolla
In ancient Albanian folklore, Bolla is a snake-like (or dragon-like) creature that sleeps throughout the entire year. On Saint George's Day, it will open its eyes and look into the world. A human unfortunate enough to be spotted by Bolla will be devoured instantly. At the end of a twelve-year cycle it mutates into another being, called Kulshedra. This creature is a horrible, fire-breathing dragon with nine tongues. Kulshedra is sometimes also represented as an enormous woman with a hairy body and hanging breasts. The monster can cause a shortage of water and it requires human sacrifices to propitiate it. The creature is also known as Bullar in south Albania.

Ju falemenderit shume Martin Mato. Thank you so much for telling some about the Albanian mythology in english as well. I have always been fascinated by the mythologys. Special since I come from the north, Scandinavia which has lots of mythology of the viking era. I did check out the link you shared with us.
Mythology is fascinating because so much of our origin comes from there.

Hi Annika
cann you translate in your language a article from me ?

I can sand you the german and one shorter english of corse one albanian version.

greeting Martini

martin mato shkruajti:Hi Annika
cann you translate in your language a article from me ?

I can sand you the german and one shorter english of corse one albanian version.

greeting Martini

yes i can help you with that Martin.

jam gabim apo nuk me kujtohet mire a shfaqet gjarpri ne ndonje version te legjendes se Gjergj Elez Alise duke i lepire plaget
pershendetje martin mato