Ekonomi

Titulli: Ekonomi Sat 26 Jul 2008, 10:24 am

Inflacioni

Inflacioni përben një nga sëmundjet makroekonomike dhe konsiderohet si një problem shqetësues për ekonominë në terësi dhe për firmat dhe konsumatorët në vecanti. Për ketë arsye cdo qeveri problemin e inflacionit e konsideron si një ndër piketat kryesore stabilizuese makroekonomike.
Inflacioni shkaktohet nga disniveli i krijuar nga një sasi e vogël e të mirave materiale në treg dhe e një sasie të madhe të parasë në qarkullim.
Në vijim do të njihemi me situata të ndryshme inflacioniste dhe llojet e inflacionit, duke paraqitur karakteristikat e tyre të vecanta. Së fundi, do të bëjmë analizen e kostove të inflacionit, duke kuptuar se kush janë të fituarit dhe të humburit ne një situatë inflacioniste.
_________________
Nese per boten je asgje, je e gjithe bota per dike!

Titulli: Re: Ekonomi Sat 26 Jul 2008, 10:27 am

Kuptimi i inflacionit

Cmimet e konsumatorit rriten – ky është përcaktimi më i thjeshtë i inflacionit. Po, nuk është e gabuar të thuash keshtu megjithëse ekonomistet do ta përcaktonin edhe më gjërë. Ata duan ta dinë pse fryhen cmimet. Monetaristet dominantë të ditëve të sotme gjetën një përgjigje bindëse: Inflacioni është një fenomen i kërkesës për para. Ai zhvillohet akoma më tepër kur kërkesa për para rritet më shume se sa rritja e prodhimit te mallrave dhe shërbimeve te nje vendi. Si rrjedhojë paraja humbet vlerën, dhe pikërisht ky është inflacioni, thotë teksti i mbajtësit të cmimit Nobel për ekonominë, Milton Friedman. Kjo punë është njësoj si me domatet në stinen e veres: kur tonelata të tëra domatesh piqen në të njëjtën kohë, do të kushtojne më lirë ne treg. Me paranë ndodh e njëjta gjë: sa më shume të ketë aq më e lire do te jetë ajo, aq më thelle do te zhytet fuqia e saj blerëse.
Pra, me inflacion do të kuptojmë ngritjen e vazhdueshme të nivelit të përgjithshëm të cmimeve. Ndryshimi i niveleve të cmimeve matet me normen e inflacionit e cila llogaritet si në vijim:

Niveli i cmimeve (t) – Niveli i cmimeve (t-1)
Norma e inflacionit = —————————————————— x 100
Niveli i cmimeve (t-1)

ku t është periudha korente dhe t-1 është periudha paraardhese.
Sic del edhe nga përkufizimi i mësiperm, është e domosdoshme të theksojmë se inflacioni është një dukuri ekonomike qe shpreh ngritjen e nivelit të përgjithshëm të cmimeve dhe jo të cmimeve të mallrave apo të shërbimeve të vecanta. Me ngritjen e nivelit të përgjithshëm të cmimeve kemi parasysh ngritjen e nivelit mesatar të tyre. Natyrisht, jo të gjitha cmimet ngrihen në të njëjten masë gjatë periudhes së inflacionit. Disa cmime ngrihen më shumë, ndërsa të tjerë ngrihen më pak, sidoqoftë në një situatë inflacioniste niveli mesatar i tyre ngrihet.
Krahas inflacionit, me ndryshimin e nivelit të cmimeve lidhen edhe konceptet e deflacionit dhe desinflacionit.
Deflacioni pasqyron procesin e rënies së cmimeve mesatare nën nivelin e periudhes paraprake. Ndryshe deflacioni mund të përcaktohet si inflacion negativ.
Desinflacioni pasqyron procesin e rënies së cmimeve mesatare, por duke mbetur mbi nivelin e periudhes paraprake. Pra, gjatë situatave desinflacioniste inflacini vazhdon të ketë vlera pozitive.
Perderisa inflacioni shpreh ndryshimin e nivelit të cmimeve, si tregues të drejtpërdrejtë të tij shërbejnë indekset e cmimeve.
Përllogariten tre indekse të përgjithshme cmimesh:
1. Indeksi i cmimit të konsumatorit (Consumer Price Index – CPI)
2. Indeksi i cmimit të prodhuesit ( Producer Price Index – PPI)
3. Deflatori i GNP ( Gross National Product).

1. Indeksi i cmimit të konsumatorit (CPI) është treguesi që përdoret më gjërësisht për matjen e inflacionit. CPI matë koston e një shporte tregu mallrash dhe shërbimesh që konsumohen nga një familje tipike qytetare gjatë një periudhe të caktuar kohe. Në SHBA kjo shportë tregu përfshin rreth 365 lloje mallrash dhe shërbimesh dhe për të llogaritur CPI mblidhen të dhëna për 21 000 familje qytetare në 91 zona të vendit. Kjo shportë matet me cmimet e mallrave dhe shërbimeve në periudha të ndryshme kohe.

Formula për matjen e CPI është kjo:

CPI (t) – CPI (t-1)
Norma e inflacionit = –––––––––––––––– x 100
CPI (t-1)

2. Indeksi i cmimit të prodhuesit (PPI) – ky indeks matë nivelin e cmimeve të shitjes me shumicë, pra nivelin e cmimeve në stadin e prodhimit. Në rastin e SHBA ky indeks llogaritet duke u bazuar në cmimet e rreth 3400 mallrave të ndryshme. Llogaritja e këtij indeksi është e rëndesishme për shkak të gjërësisë së mallrave dhe shërbimeve që përfshin.
3. Deflatori i GDP llogaritet si raport në mes të GDP real dhe GDP nominal. GDP e llogaritur me cmime korente quhet GDP nominal. Ndërsa GDP e llogaritur me cmimet e periudhes bazë quhet GDP real. Deflatori i GDP është treguesi më i plotë i ndryshimit të nivelit të cmimeve, përderisa përfshin cmimet e të gjitha mallrave dhe shërbimeve.
Forumla është kjo:

GNP nominal
Deflatori i GNP = ——————— x 100
GNP real

Llojet e inflacionit

Në përgjithësi në teorinë ekonomike inflacioni klasifikohet në tre kategori:
• Inflacioni i moderuar
• Inflacioni galopant
• Hiperinflacioni

Karakteristikat kryesore të kategorive të inflacionit po i paraqesim më poshtë:

Inflacioni i moderuar. Ky lloj inflacioni ndodh kur niveli i përgjithshëm i cmimeve ngrihet ngadalë. Kemi të bejmë me inflacion të moderuar kur norma e tij shprehet me anën e një numri njëshifror. Në këto kushte cmimet janë relativisht të qëndrueshme dhe njerëzit kanë shumë besim tek paraja, janë të gatshëm t’i mbajnë ato në duart e tyre ose t’i depozitojnë në banka, duke pranuar edhe norma interesi shumë të ulta.
Gjithashtu, individët janë të gatshëm të nënshkruajnë kontrata me vlera monetare, nisur nga qëndrueshmeria e cmimeve. Ata nuk humbin kohën kot duke u përpjekur që pasurinë e tyre ta vendosin në pasuri reale në vend të asaj monetare ose në formën e letrave me vlerë, sepse kanë besim se pasuria e tyre në formen monetare do ta ruaj vlerën e saj reale.
Thënë shkurt, në një situate me inflacion të moderuar sistemi monetar funksionon mirë. Poashtu kemi raste kur vetë shteti e stimulon inflacionin e moderuar.
Kur cmimet e mallrave dhe shërbimeve ngrihen lehtë në vend që të bien, atëherë inflacioni përmbush një detyrë të rëndësishme: Ai lejon që p.sh. bileta e teatrit të jetë më e lirë sesa bileta e kinemasë pa nevojën e uljes së cmimit të tyre. Ato ngrihen fort vetem në mënyrë të krahasueshme dhe me këtë tregojnë se cili mall apo shërbim është më i deshirueshem. Inflacioni i zbutur pra mban ekonominë në lëvizje. Sipërmarrësit e dinë cilat produkte kërkohen, nga cilët duhet të prodhojne më shume dhe se cfarë nuk shitet në dyqan. Cmimet sinjalizojnë mangësi dhe skarcitete të ndryshme. Këtë funksion nuk e permbushin më cmimet nëse inflacioni bëhet galopant.

Inflacioni galopant. Kemi të bëjmë me këtë lloj inflacioni atëherë kur niveli mesatar i cmimeve fillon të rritet me një norme dy ose tre shifrore, për shembull 20%, 100% ose 200% në vit. Kur ekonomia është në një situatë të tillë ndodhin shtrembërime serioze në treguesit ekonomikë dhe financiarë. Besimi tek paraja lëkundet dhe bie. Përgjithësisht shumë kontrata indeksohen me indeksin e cmimeve ose në valuta të huaja, për shembull në dollarë. Mëqënëse paratë e humbin vleren e tyre shumë shpejt dhe meqënese norma reale e interesit merr vlera shumë të ulëta ose negative, njerëzit i shmangen mbajtjes së parave në duart e tyre mbi një minimum të domosdoshem. Tregu financiar venitet dhe roli i normës së interesit si rregullator i këtij tregu dobësohet shumë. Njerëzit priren të grumbullojnë apo të depozitojnë mallra, të blejnë shtëpi ose forma të tjera të pasurisë së patundshme dhe nuk japin kurrë hua me një normë interesi të ulet.

Hiperinflacioni. Ky lloj i tretë i inflacionit, që është një virus vdekjeprurës për ekonominë, ndodh kur niveli i përgjithshëm i cmimeve fillon të rritet shumë herv cdo muaj.
Situatat me hiperinflacion zakonisht janë të rralla. Ato janë të pranishme sidomos në kushte të luftës. Studimi i këtij lloji të inflacionit është i rëndësishëm sepse hedh dritë mbi llojet e tjera të inflacionit.
Si shembull të periudhave me hiperinflacion mund të përmendim Gjermaninë e viteve 1922-1923, ku në ketë periudhë indeksi i cmimeve u rrit nga 1 në 10.000.000.000%. Banka Qëndrore nxirrte në qarkullim gjithmonë e më shumë kartëmonedha – dhe jo vetem ajo. Në të vertete shtypte para gjithkush donte. Korporata te mëdha si Hoechst apo Thyssen prodhuan kartëmonedha të reja për të bërë të mundur pagesën e rrogave të punëtorëve. Në fillim ato i paguanin rrogat cdo javë e më vone cdo ditë. Dhe ato paguanin gjithmonë e më shumë sepse vlera e parasë binte aq shpejt sa edhe nxirreshin në qarkullim para të reja. Së fundi askush nuk donte më të mbante para në dore sepse fill mbas një ore vlera e tyre do të kishte humbur. Zhvleresimi i parasë nuk është një fenomen i kohërave moderne, kjo është venë re edhe para zbulimit të monedhës prej letre. Të gjithë tipet e sunduesve i janë nënshtruar tundimit gjithmonë e më teper për të mashtruar në peshen e monedhes flori apo argjend. Edhe mësymjet koloniale cuan vlerën e metaleve të cmuara nën presion kur anijet nga vendet e largëta ktheheshin me sasi të mëdha floriri dhe argjendi në bord.

Por pse duhet që paraja me tepricë të jetë me sherr për vendin ?!

Sipërmarrësit dhe konsumatorët nuk e dinë më tamam se cfarë duan të thonë cmimet sepse atëhere një shtrese inflacioni ka rënë mbi ta. Kur cmimet ndryshojnë aq shpejt dhe me hapa te mëdhaja – si në Gjermani në 1923 – prodhuesit bëhen konfuzë. Fermeri nuk mund të thotë nëse klientet e tij paguajne mijera për një kilogram patate, se frutat janë kaq të dëshiruara apo se konsumatorët kanë humbur logjiken e tyre për pakot me lekë që disponojnë. Nëse cmimet dalin jashtë kontrollit, ekonomia e parasë nuk funksionon më. Pamja mbi tabelen e cmimeve është kaq pak ndihmese sa edhe një hartë me rrugë të skicuara gabim. Nëse zhvlerësimi i parasë del jashtë kontrollit, kartmonedhat e humbin karakteristiken e tyre më të rendesishme: Ato nuk janë më mjete pagese të njohura përgjithësisht.
Ne vendet si Argjentina apo Brazili qe u udhëhoqen nga norma inflacioni me dy shifra për dhjetëra vite me rradhë, dollari amerikan u vendos si monedha e dytë në vend. Në Gjermaninë e mbas luftës paguhej me sheqer ose cigare. Një ekonomi që lë në levizje te lirë inflacionin, katandiset ne nje vend shkëmbimi-mallrash. Gjithmonë do të prodhohet dhe investohet më pak. Bërthama e problemit: Nëse unë nuk e di vlerën e nesërme të parave të mia, të kredisë sime dhe mallrave dhe shërbimeve të mia, shkurtohet perspektiva e investitorëve, bankave dhe konsumatorëve. Kur nuk ke se cfarë ti braktisësh më parasë, përqëndrohet e gjithe veprimtaria ekonomike në të sotmen. Investimet, të ardhurat e të cilave tregohen në fund të një zinxhiri të gjatë – gjetja e ideve, vendosja e kapitalit, prodhimi, marketimi, shitja, do të zvarriten dhe shtyhen për më vonë. Dhe është e pasigurtë nëse në fund do të fitohen para mjaftueshëm. Investitori shqetësohet për tregtarin dhe shoqëria humbet prodhimtarinë, forcën ekonomike dhe mirëqenien.
Edhe bankat veprojnë në menyrë të pafuqishme. Ato do ti tremben sfidës së rrezikut të lartë dhe afateve të gjata të kredive. Kush e di që paraja e kthyer nga pagesa e kredive do të ketë vlerë ende? Kreditë do të behen më të shtrenjta, interesat ngrihen dhe rritja e ekonomisë frenohet.
Vetem shteti është fitues nga inflacioni. Ministri i Financave e di që: Paraja të cilën ai merr borxh nga Banka Qendrore apo institucione të tjera, nuk është si një premtim pagese dhe me rritjen e inflacionit vlera e borxhit bie. Kur nuk mund të paguajë borxhin në kohë ai gëzohet qe ka një zhvlerësim të përshpejtuar të parasë, sepse borxhin që do të shlyejë në të ardhmen e ka më të lehtë. Kjo sqaron gjithashtu pse qeveria nuk është gjithmonë e predispozuar për të kërkuar monitorimin e rritjes së inflacionit.
E parë nga ana morale, para së gjithash inflacioni dëmton të dobëtit, ata të cilët nuk zotërojnë gjë tjetër përvec se disa bonave shtetërorë, ata të cilët nuk kane marrë ende një kredi. Kush jeton thjeshtë me pagën e punes së vet, do të varfërohet më tej me inflacionin. Vlera e librezës se kursimeve, siguracioneve te jetes dhe e qirave bie shumë. Më mire bëhet për të gjithë ata të cilët zotërojnë vlera reale: pasuri të patundshme, flori, tokë – dhe këta nuk janë të varfërit e një shoqërie. Pra është e drejtë të thuhet se: Inflacioni i lartë është josocial.
Nepër një situatë hiperinflacioniste kaloi edhe Bolivia gjatë vitit 1985 me 12.000% inflacion në vit.
Jugosllavia ishte poashtu ajo që përjetoj hiperinflacionin në vitet 1992-1993 e cila u karakterizua nga nje hiperinflacion shumë i lartë dhe nga një zhvlerësim i jashtëzakonshem i dinarit, për shkak të luftës Bosnje-Hercegovinë. Nëse njerëzit gjithmonë endërronin të kishin një shportë me para, gjatë kësaj periudhe hiperinflacioniste ndodhi e kunderta: ata më shumë preferonin shportën sesa paratë e pavlera që e mbushnin ate!
Disa nga karakteristikat kryesore të hiperinflacionit janë:
Së pari, shpejtësia e qarkullimit të parasë rritet shumë shpejt. Në fund të periudhës së hiperinflacionit gjerman paratë qarkulluan 30 herë më shumë se në fillim të saj.
Se dyti, cmimet relative, perfshirë edhe cmimin e punes (pagën) bëhen jashtëzakonisht të paqëndrueshëm. Pikërisht ky ndryshim shumë i madh në cmimet relative dhe në pagen reale me efektet përkatese në alokimin e burimeve dhe në shpërndarjen e të ardhurave, ilustron fare mirë kostot e mëdha që shkaktohen nga inflacioni.
Shpesh njerëzit i tremben jo aq inflacionit prezent, kur ndodhen në një situatë me inflacion te moderuar, se sa frikës së rritjes së mëtejshme të inflacionit dhe të shëndrrimit të tij në një inflacion galopant apo hiperinflacion. Cilat janë mundësitë e një shëndrrimi të tillë? Një vështrim sado i përciptë mbi historinë e inflacionit na bind se një shëndrrim i tillë është i mundshëm por jo i domosdoshëm.
Thesksuam se situatat hiperinflacioniste janë të rralla, kurse inflacioni galopant nuk është dhe aq i rrallë. Ashtu si edhe në periudhat me norma papunësie të lartë, inflacioni galopant shperthen ndonjehere edhe ne vendet e zhvilluara ekonomikisht. Qe nga kriza e naftës e vitit 1973, vendet e zhvilluara kapitaliste si Anglia, Franca, Italia kanë një eksperiencë “përleshjeje” me situata të inflacionit galopant. Por në një vend me ekonomi tregu të zhvilluar tendencat e përgjithshme janë të tilla që synojnë ta mbajnë inflacionin në kufijtë e moderuar të tij. Duke përdorur instrumentat e makroekonomisë moderne, politikat moentare dhe fiskale, këto vende janë treguar të afta për ta mbajtur inflacionin të moderuar dhe t’i mbajnë kostot e tij në nivele të tolerueshme.
_________________
Nese per boten je asgje, je e gjithe bota per dike!

Titulli: Re: Ekonomi Sat 26 Jul 2008, 10:29 am

Kostot e inflacionit
Kostot e inflacionit janë më pak të dukshme se sa kostot e papunësisë. Dihet se nje transaksion ka dy anë, shitësin dhe blerësin. Kur cmimet rritën është shiteëi që fiton kurse blerësi humbet. Prandaj analiza e kostove të inflacionit është krejt e ndryshme nga ato të papunësisë. Papunësia, sic e dimë paraqet nje humbje të pastër. Kurse, kur analizojmë inflacionin do të shohim se në një situatë inflacioniste mund të kemi njëkohësisht si të humbur ashtu edhe të fituar.
Theksuam se në një periudhë inflacionste jo të gjitha cmimet, përfshirë këtu edhe pagat, ndryshojnë me të njejën mase ose ritëm. Rrjedhimisht, do të kemi patjeter ndryshime në nivelin e cmimeve relative të mallrave dhe shërbimeve. Pikërisht këto ndryshime në cmimet relative të mallrave dhe shërbimeve, krijojnë dy efekte nga inflacioni :
1) Inflacioni qon në rishpërndarjen e pasurisë midis klasave ose shtresave të ndryshme të popullsisë.
2) Inflacioni qon në një alokim joeficent të burimeve të prodhimit. Kur kemi inflacion, paratë e humbasin vlerën e tyre. Vlera e parasv shprehet në sasinë e mallrave dhe të shërbimeve që mund të blihen me to. Me fjalë të tjera, në kushtet e inflacionit me një sasi parash, për shembull, prej 500 lekësh, nuk mund të blihet e njëjta sasi mallrash apo shvrbimesh qv bliheshin një vit me parv. Norma në të cilën bie vlera e parasë varet nga norma e inflacionit. Në qoftë se kjo e fundit është e lartë, paratë e humbasin vlerën e tyre shumë shpejt, dhe kur është e ulët, vlera e parasë bie më ngadalë.
Inflacioni është një dukuri ekonomike që ndodh në të gjitha vendet. Por norma e inflacionit varion nga një vënd në një tjeter. Kur norma e inflacionit ndryshon shumë dhe për një periudhë afatgjatë atëherv do të kemi si rezultat një ndryshim në vlerën e këmbimit të parasë vendase me paratë e vendëve të tjera. Megjithatë, efektet konkrete të zhvlerësimit të parasë, pra kostot e inflacionit, varen nga karakteri i inflacionit, nëse ai është i parashikuar apo i paparashikuar.
1. Inflacioni i parashikuar quhet ajo norme e inflacionit e cila mund të parashikohet nga agjentët ekonomikë.
2. Inflacion i paparashikuar është ajo normë e inflacionit e cila i kap agjentet ekonomikë në befasi.
E bejmë dallimin midis inflacionit të parashikuar dhe të paparashikuar, sepse efektet që ato shkaktojnë ndryshojnë nga njëri tjetri. Le të ndalemi në shpjegimin e rastit kur kemi të bejmë me një normë inflacioni të parashikuar. Dimë se parate përdorën si masë e vlerës në transaksione të ndryshme. Huamarrësit dhe huadhënësit, punëtoret dhe punedhënësit hartojnë kontrata në tregues vlerorë, monetarë. Në këto kushte në qoftë se vlera e parsë ndryshon në mënyre të paparashikuar, gjatë kohës së zbatimit të kontratës, për shkak tv inflacionit, atëherë madhësia reale e parasë së paguar ose të marre, të fituar ndryshon nga ajo e kontraktuara.
Interesi (kursi i interesit/kamata) është kostoja që huamarrvsi i paguan huadhënësit gjatë një periudhe të caktuar kohore, zakonisht e llogaritur në bazë vjetore. Kjo shumë e paguar ka si qellim të kompenzojë huadhënësin për sakrificën qe po ndërmerr në humbjen e përdorimit të mënjëhershëm të parasë së tij, për uljen e vlerës së parasë si pasojë e inflacionit gjatë kohëzgjatjes së huadhëniës, dhe e fundit, per rrezikun që paraqet procesi i huadhëniës (psh, mospagimi nga huamarrësi i shumës së dhënë hua).
Ekzistojnë kurse të ndryshme interesi që varen nga faktorë si kush është huadhënësi (kreditori) e kush huamarrësi (kredimarrësi). Mënyra e harxhimit të kredisë luan po ashtu rol në cmimin e kredisë. Dy kurset më të njohura janë ato të Bankes Qëndore Evropiane dhe ajo e Bankes Amerikane (origj. Federal Reserve Bank). Ketë lloj interesi e paguajnë bankat komerciale kur marrin hua nga banka qëndrore.

Le të marrim një shëmbull që ilustron kthimin e kredisë :
Një konsumator merr hua në bankë 5000 $ për të blerë një veturë dhe bie dakort që ta kthejë huanë e marrë pas një viti me një normë interesi 10% në vit. Pas një viti ky përson do ta kthejë huanë e marrë prej 5000$ dhe do të paguajë 500$ interes (5000*10%=500$).
Supozojmë fillimisht se nuk kemi inflacion. Rrjedhimisht sasia e mallrave dhe shërbimeve që mund të blihen me 5000$ mbetët e njëjtë. Në këtë situatë, duke i paguar bankës 500$ si interes, konsuamtori heq dorë nga konsumi i masës përkatëse në mallra dhe shërbime. Ndërsa banka merr 500$ me shumë nga sa kishte në fillim dhe mund të blejë me to më shumë mallra dhe shërbime se sa në fillim. Tani le ta studiojmë këtë marrëveshje, por në kushtet kur ekonomia vuan nga një inflacion prej 10% në vit. Eshtë e qartë se në fund të vitit konsuamtori do ti kthejë bankës 5500$, ku 5000$ përbejnë kthimin e huasë së marrë dhe 500$ janë pagesa e interesit për huanë e marrë. Në këtë rast, kur banka merr 5500$, sasia e mallrave dhe shërbimeve që ajo mund të blejë më këto para është saktësisht e barabartë me ato që mund të kishte blerë me 5000$ një vit më parë. Përsa i përket konsumatorit, mëgjithëse ai i paguan Bankës 500$ interes, kjo pagesë nuk imponon ndonjë kosto oportune për të, sepse pas një viti vlera e parasë ka rënë (për shkak të inflacionit 10%). Shuma prej 5000$ që ai mori hua, është e qartë se pas një viti vlerësohet më pak në sasi mallrash dhe shërbimesh. Tani pas një viti duhen 5500$ për të blerë ato mallra dhe shërbime që bleheshin me 5000$ një vit më parë. Pra, rezulton se realisht konsumatori ka kthyer 5000 $. Kjo rënie në vleren e huasë e fshin pse e asgjëson pagesen prej 500$ si interes. Themi se në ketë rast konsumatori (huamarrësi) është i fituar, kurse banka (huadhënësi) është i humbur.
Krejt ndryshe ndodh kur inflacioni është i parashikuar.
_________________
Nese per boten je asgje, je e gjithe bota per dike!

Titulli: Re: Ekonomi Sat 26 Jul 2008, 10:30 am

Ndikimi i inflacionit në vende të ndryshme të botës

Tashmë zhvlerësimi i egër i parasë si në vitet njëzet në Gjermani është fenomen përjashtues ekstrem. Në shumicën e vendeve të industrializuara inflacioni në vitet 90-të u kthye në normat dy ose tre përqind. Kishin kaluar kohërat kur shoqëritë tregtare mund të ngrinin cmimet cdo vit. Tashmë ata duhet të përfshihen në betejat e cmimeve ashtu sic bëjnë prodhuesit e kompjuterave dhe shoqëritë ajrore. Dhe shkon deri aty, sa ekonomisti Roger Bootle në fund të viteve 90 shpalli fundin e inflacionit. Si mund të vije puna deri aty? Ky do të ishte triumfi i bankave qëndrore të cilat ndoqën një politikë stabiliteti të besueshme. Por atributin kryesor do ta merrte konkurrenca e ashpër. Kufizimet e tregtisë kishin rënë, dhe nga vende ambicioze zbarkonin gjithmonë e më shumë mallra të lira për tu tregtuar. Konkurrenca e cmimit ishte përshpejtuar dhe fuqia e prodhuesve ishte kthyer. Prandaj Bootle besonte që zhvlerësimi i fshehtë i parasë kishte mbaruar, ai më te cilin vendeve industriale iu desh të mundoheshin që prej Luftës së Dytë Botërore. Dhe kështu është padyshim mirë. Por c’po ndodh në ditet e sotme?
Kemi hyrë përseri në një epokë tjetër inflacioni ndoshta. Po përballemi kryesisht me rritje cmimesh në disa produkte ushqimore ku vendin kryesor po e zë gruri dhe orizi dhe me rritje cmimesh të naftës dhe produkteve të saj. Nga një anë për rritjen e cmimeve të grurit ka ndikuar përdorimi i tyre për prodhim energjie dhe nga ana tjetër rritja e cmimit të naftes ka ndikuar në rritjen e cmimit të mallrave dhe shërbimeve të tjera nën efektin e pasojës. Rritja e mirëqenies së dy vendeve me popullsinë me të madhe në botë, Kina dhe India, kanë rritur kërkesen e mallrave të ndryshme për konsum.
Gjithashtu edhe efekti i globalizimit ka ndryshur rrjedhat dhe shpejtësitë e lëvizjeve të mallrave dhe shërbimeve me rritje cmimesh.
Efekti i luftës në Irak, që spo mbaron ka ndikuar në rënien e dollarit amerikan, dhe ekonomia amerikane është ende nën efektin e krizës së pasurive të patundshme e kredive hipotekare. Ndryshimi i klimës, ngrohja globale dhe fatkeqësi të ndryshme natyrore kanë ndikuar në prodhimin e produkteve ushqimore. Pra janë shtuar rrugët nga të cilat shkaktohet inflacioni por jo natyra dhe pasojat e tij. Sërish kemi rritje cmimesh dhe ata që vazhdojnë ta vuajnë më shumë janë më të varferit. www.gazetastart.com
Inflacioni është i vështirë për t’u përballuar nga njerëz me të ardhura fikse. Nëse çmimet rriten dhe të ardhurat mbeten të pandryshuara, njerëzit blejnë gjithmonë e më pak. Kjo do të thotë që fuqia blerëse e konsumatorëve ulet. Por, inflacioni i lartë ndikon edhe në kursimet e mbledhura. Kështu nëse njerëzit vendosin paratë në një llogari kursimi, përfitimi i tyre është interesi mbi kursimet e depozituara. Në mënyrë që të ruhet fuqia blerëse e parasë, norma e interesit duhet që të jetë të paktën po aq e lartë sa ç’është inflacioni, përndryshe me paratë kursimtarët nuk do të mund të blejnë të njëjtën sasi mallrash apo shërbimesh si më parë. Kështu, nëse normat e interesit lëvizin paralelisht me inflacionin, njerëzit përfitojnë pak ose aspak nga kursimet e tyre. Sipas specialistëve të Bankës Botërore meqënëse kursimet e pakta, nuk janë të dobishme për një ekonomi, mund të arrijmë në përfundimin që inflacioni, duke pakësuar të ardhurat nga kursimet dhe rrjedhimisht shtytjen për të kursyer, është i dëmshëm për ekonominë dhe konsumatorin.
_________________
Nese per boten je asgje, je e gjithe bota per dike!

Titulli: Re: Ekonomi Sat 26 Jul 2008, 10:30 am

Rritet inflacioni në zonën e euros

Inflacioni vjetor ka kapur shifrën 4 % në të15 vendet evropiane që përdorin euron. Ky është niveli më i lartë që prej hedhjes në qarkullim të monedhës së njehsuar evropiane nentë vjet më parë. Ai përkon me pasojat qe ka shkaktuar në bote rritja e cmimit të energjisë dhe e produkteve ushqimorë. Në një situatë të tillë, padyshim që Banka Qëndrore Evropiane do t’i ngrejë përqindjet e interesit.
_________________
Nese per boten je asgje, je e gjithe bota per dike!

Titulli: Re: Ekonomi Sat 26 Jul 2008, 10:32 am

Shqipëria dhe i fundit shqetësim i FMN
Banka Qëndrore duke u kujdesur për politikën monetare të Shqipërisë, këshilloi vendin për një rritje të normes së interesit. Këshilla vjen në momentin kur mes Bankës Qëndrore dhe Ministrisë së Financave ka shpërthyer një debat nëse vendi kërcenohet apo jo nga rreziku i inflacionit pasi kohët e fundit kriza energjetike ka dhënë pasoja negative në kostot e biznesit dhe ka rritur cmimet në treg.
“Për pjesën tjetër të vitit, ne kemi besim se Banka Shqiptare, si një institucion i pavarur që është përgjegjësi i vetëm për politikën monetare, do të jetë ne gjendje të mbajë inflacionin brenda objektivit të deklaruar”, ishte shprehur Westin – shefe e Fondit Monetar Ndërkombetar. Për subvencionin prej 5 miliardë lekësh që i dha qeveria Korporatës Energjetike të Shqiperisë, FMN-ja është shprehur me rezerva dhe sipas tyre KESH u fut në programin e FMN-së për shkak të ndikimeve të saj në treguesit e buxhetit
dhe rrezikimin e treguesve makroekonomikë. FMN nuk ka të dhëna të mjaftueshme për të llogaritur efektin e krizës energjetike në ekonomi, por sigurisht që nuk mendon njëlloj si ministri i Financave që thotë se kriza energjetike nuk ka patur efekte dhe se çmimet në treg nuk janë rritur por është një “o lele inflacioni” e zakonshme e Bankës së Shqipërisë.
Nga ana tjetër përfaqësuesja e Fondit Monetar Ndërkombëtar në Tiranë vazhdon të mbikëqyrë nga afër kreditimin dhe duket se ka detyruar Bankën Qendrore të rrisë kapitalin për bankat që kanë dhënë shumë kredi për të reduktuar riskun e moskthimit të tyre.
Westin i përgjigjet edhe analizave të fundit në media se FMN ka humbur mekanizmin e presionit ndaj qeverisë duke thënë se “kjo nuk është një shenjë humbjeje rëndësie, por rezultati i politikave të mira”. “FMN nuk presupozohet që të qëndrojë në një vend dhe të ketë programe me të përgjithmonë; por programet tona duhet të shikohen si të kufizuara në kohe, që ndiqen nga maturimi dhe nga një dialog më cilësor mbi politikat ekonomike midis FMN dhe vendit në fjalë. FMN nuk dikton politika, por përpiqet të bindë autoritetet për të bëre gjënë e duhur bazuar në fakte e argumente”, thotë Westin duke qenë e bindur se misioni i FMN-së në Shqipëri përfundon në vitin 2009. Por sigurisht nëse s’do të ketë kriza si ato të piramidave të vitit 1997.
Natyrisht, kriza energjetike përmban rreziqe negative si për rritjen ekonomike ashtu edhe për situatën fiskale. Mungesa e energjisë elektrike do të thotë që bizneset ose duhet të mbyllen ose të qëndrojnë hapur me kosto më të lartë, me ndihmën e gjeneratorëve. Por, në këtë fazë është e vështirë t’i masësh nga ana sasiore këto rreziqe dhe në raste të mëparshme ngadalësimi i rritjes ka qenë i lehtë . Të dhënat deri më tani, tregojnë se rritja ka qenë e gjallë në gjysmën e parë të vitit, e mbështetur nga një ecuri më e mirë se sa ajo e parashikuar në sektorin e eksporteve.
Në aspektin fiskal, buxheti ka mekanizma mbrojtës të integruara në të (kontigjencat), që zbusin ndikimin e KESH-it deri tani. Gjithashtu masat e marra për rritjen e të ardhurave, si rritja në disa tarifa akcize, kanë bërë të mundur që zbatimi buxhetit të jetë sipas planit.
Sic e dimë, fusha kryesore në të cilën fokusohet FMN-ja nuk është sektori i energjetikës, por stabiliteti makroekonomik.
Banka Botërore ka ekspertizën e duhur ne ketë fushë.
Gjithsesi, KESH-i u bë pjesë e programit të FMN-së me qeverinë, pasi
Situata e përkeqësuar e KESH-it po përbente një kërcënim për stabilitetin makroekonomik.
Është mëse e qartë që KESH-i duhet të përmirësoje thellësisht performancën e tij (të rrisë arkëtimet e faturave dhe të minimizoje humbjet), si dhe të aplikoje tarifa që mbulojnë kostot.
KESH-i duhet të operojë si një kompani tregtare dhe nuk duhet t’i drejtohet buxhetit qeveritar si financues i nevojës së fundit. Në ketë kontekst, FMN-ja është e inkurajuar nga performanca e përmirësuar e KESH-it këto kohët e fundit. Megjithatë, zgjidhja afatgjatë për përmirësim e ecurisë së KESH-it mbetet privatizimi i divizionit të shpërndarjes së KESH-it.
Duke pasur parasysh që në tregjet shqiptare është vënë re një rritje e përgjithshme e çmimeve, si për ato të administruara ashtu dhe për mallrat dhe shërbimet kryesore të shportës së IÇK-së, në fund të korrikut, ndryshimi vjetor në IÇK ishte 2.1%, brenda kufijve të caktuar nga Banka e Shqipërisë (BSH). Përveç dy grupe mallrash, pikërisht, pijet alkolike dhe duhani, si dhe qera, lëndë djegëse dhe energji, ndryshimet në çmimet e tjera kanë qenë brenda kufijve të intervalit objektiv. Për dy kategoritë e sipërpërmendura, rritja vjetore në IÇK ka qenë më e lartë, pasi është rritur akciza për cigaret që u aplikua ne korrik të 2006, dhe rritja e tarifës së energjisë elektrike që hyri ne fuqi në gusht të 2006. Duhet një vit që pasojat e këtyre rritjeve të njëhershme në çmim të eliminohen në IÇK (duke qenë se është një ndryshim vjetor), por gjithsesi ndikimi i tyre në nivelin e përgjithshëm të inflacionit nuk ka shkaktuar shmangie nga kufijtë e caktuar nga BSH.
Për sa i përket grup-mallrave dhe peshave në shportën e IÇK, ato kanë shumë nevojë për t’u rifreskuar, duke patur parasysh që shporta e tanishme është hartuar që në 2001.
Promovimi i konsolidimit në sektorin bankar, duke ftuar banka të huaja që kanë fuqinë e duhur të kapitalit, është një zhvillim pozitiv për Shqipërinë. Kjo, jo vetëm që rrit konkurrencën ne sektorin bankar, çka është e mirëpritur, por gjithashtu sjell praktikat me të mira ndërkombëtare ne sektorin bankar. Eshte inkurajues interesimi që sektori bankar shqiptar ka shkaktuar midis investitorëve të huaj dhe priten zhvillime të ngjashme edhe në tregun shqiptar të sigurimeve.
Fakti që Shqipëria nuk kualifikohet më për kredi konçesionare, të cilat u jepen vendeve më të varfra, është sigurisht një shënje e suksesit ekonomik të vendit. Shqipëria është tashmë një vend me të ardhura mesatare-të ulëta dhe me një potencial të fuqishëm për rritje. Kjo do të thotë, se së shpejti, Shqipërisë do t’i duhet t’i drejtohet tregjeve kapitale ndërkombëtare për të përmbushur nevojat e saj për financime, ku ka pak hapësirë për gabime. Programi aktual i FMN-së ka për qëllim të përgatisë vendin për maturim: që Shqipëria të eci me këmbët e veta kur programi të përfundojë në 2009.
Shpërthejnë cmimet, inflacioni 4.6%
Që nga viti 1999, nuk është asnjëherë inflacion më i lartë se ai i muajit mars
Ushqimet shtrenjtohen me 7.7%, çmimet e energjisë rriten me 23.7%
Marsi është muaji me rritjen më të fortë dhe të gjithanshme të çmimeve të konsumit që prej shumë vitesh. Nga kafetë te restorantet, duhani, energjia elektrike, ushqimet dhe uji, të gjitha faturat duket se qenë ndjeshëm më të shtrenjta.
Instituti i Statistikës njoftoi se Indeksi i Çmimeve të Konsumit (inflacioni) u rrit me 4.6% gjatë muajit mars në Shqipëri, rritje e udhëhequr nga çmimet e ushqimeve dhe të energjisë elektrike. Ushqimet, të cilat zënë rreth 50% të shpenzimeve mujore të familjeve shqiptare, pësuan një rritje prej 7.7%. Që nga korriku i vitit të kaluar, çmimet e ushqimeve kanë pësuar vetëm rritje. Në shtator 2006 u regjistrua rritja maksimale prej 9.6%. Kjo qe rritja më e madhe mujore e çmimeve që nga viti 1999, kur Shqipëria vendosi objektivin ekzistues zyrtar të inflacionit vjetor 2-4%. Inflacioni doli jashtë objektivit maksimal prej 4% për herë të parë që nga viti 2001 në gusht të vitit të kaluar.
_________________
Nese per boten je asgje, je e gjithe bota per dike!

Titulli: Re: Ekonomi Sat 26 Jul 2008, 10:32 am

Rritja më e lartë që në '99
Në vitin 1999, falë sasisë së jashtëzakonshme të valutës së huaj që hyri në Shqipëri si pasojë e krizës së të shpërngulurve kosovarë të luftës, niveli i çmimeve në Shqipëri ra për herë të parë që nga viti 1999. Në atë vit, ndihmat e futura pa doganë dhe që u shitën në treg bënë që inflacioni të shënonte vlerë negative vjetore prej -0.88%. Që nga ajo kohë, Shqipëria vendosi objektivin e inflacionit vjetor 2-4%. Vetëm në një rast, në korrik të vitit 2001, si pasojë e shpenzimeve buxhetore për fushatë, çmimet u rritën përtej objektivit maksimal prej 4%. Në vitet në vijim, çmimet e mallrave të konsumit u mbajtën nën fre në Shqipëri kryesisht përmes mekanizmit të kursit të këmbimit. Leku u forcua vazhdimisht kundrejt Euros dhe Dollarit dhe për pasojë, çmimet e mallrave të importit mbetën të lira.
Forcimi i lekut duket se përfundoi në vitin 2006, kryesisht si pasojë e rritjes së deficitit buxhetor nga importet e karburantit dhe të energjisë elektrike. Nga ana tjetër, çmimet e mallrave të konsumit në tregun ndërkombëtar pësuan gjithashtu rritje të ndjeshme. Për pasojë, ekspertët mendojnë se rritja aktuale e çmimeve është e destinuar të vijojë gjatë këtij viti.
_________________
Nese per boten je asgje, je e gjithe bota per dike!

Titulli: Re: Ekonomi Sat 26 Jul 2008, 10:33 am

Hije monopolesh

Rritja e disa prej produkteve më të rëndësishme, si mielli, gruri dhe nafta, ka qenë e pazakontë këtë vit. Çmimi i naftës u rrit nga 134 lekë/litër në shkurt, në 145 lekë/litër në mars. Çmimet e grurit dhe të miellit u rritën ndjeshëm, brenda një dite, në mars. Ministria e Bujqësisë deklaroi se kishim të bënim me "grupe mafioze", por u mjaftua me këtë deklaratë sapo dyqanet e bukës ofruan bukë 700 gramë, për 80 lekë. Tregu i importit të grurit është përqendruar gjatë viteve të fundit vetëm në tre-katër kompani, të cilat kanë kapacitete financiare të mjaftueshme për të porositur sasi të konsiderueshme. Tregu i miellit është përqendruar në tre-katër fabrika kryesore që kanë kapacitete dominuese në industrinë e blojës në vend. Tregu i vajit, një produkt gjithashtu me çmime të rritura, dominohet nga tre-katër kompani që kanë segmentuar tregun sipas cilësisë së ndryshme të produkteve. Çmimet e mallrave ku ka dominim të pak kompanive në treg, janë rritur shumë më tepër sesa çmimet e mallrave ku nuk ka dominim. Çmimet e veshjeve dhe këpucëve kanë pësuar rënie dhe çmimet e mobiljeve, gjithashtu.
_________________
Nese per boten je asgje, je e gjithe bota per dike!

Titulli: Re: Ekonomi Sat 26 Jul 2008, 10:34 am

Rritja nga energjia

Një nga faktorët kryesorë të rritjes së inflacionit për marsin qe rritja e çmimeve të energjisë elektrike nga ana e KESH. Sipas INSTAT, rritja për këtë produkt qe 23.7%, një nga rritjet më të forta gjatë viteve të fundit. Enti Rregullator i Energjisë miratoi shkurtin e kaluar çmime të reja për shitjen e energjisë elektrike nga KESH. Që nga 1 Marsi, çmimi mesatar i shitjes është 8.45 lekë, nga 7.21 lekë që qe në vitin 2007. Kjo është rritja më e madhe e çmimeve të energjisë që është kryer në Shqipëri që nga viti 2002. Nga inflacioni 4.6% i muajit mars, 0.6% është furnizuar nga rritja e çmimit të energjisë elektrike. Rritjen e çmimit të dritave duket se nuk do ta vuajë shumë konsumatori drejtpërsëdrejti. Qeveria ka rritur çmimet fort për institucionet buxhetore, gjë që praktikisht do të thotë se KESH do të vijojë të financohet indirekt nga Buxheti i Shtetit dhe se qytetarët do të vijojnë të paguajnë, por kësaj here si taksapagues, jo si konsumatorë energjie. Sektori publik (shkolla, spitale etj.) vlerësohet se konsumon mes një të katërtës dhe një të tretës të energjisë totale në Shqipëri.
_________________
Nese per boten je asgje, je e gjithe bota per dike!

Titulli: Re: Ekonomi Sat 26 Jul 2008, 10:34 am

BQE "heq dorë" nga inflacioni

Rritja e çmimeve në Europë gjatë muajve të fundit vuri para përgjegjësisë Bankën Qendrore Europiane, e cila ka për objektiv kryesor mbajtjen e inflacionit nën 2% në Eurozonë. Por rritja e muajve të fundit nuk është një inflacion i furnizuar nga faktorë monetarë e për pasojë, as nuk mund të kontrollohet me mekanizma monetarë.
Presidenti i BQE, Trichet, deklaroi para pak kohësh se, "çmimet në Eurozonë do të vijojnë të rriten më shumë se objektivi edhe në muajt në vijim dhe se, BQE nuk mundet ta parandalojë një gjë të tillë".
Në Shqipëri, Banka Qendrore ka rritur normat e interesit bazë në ekonomi pesë herë që nga korriku 2006, kur u shfaqën shenjat e para të inflacionit deri në nëntor të vitit të kaluar. Norma e interesit bazë, është një mekanizëm që ndikon në kërkesën dhe ofertën e monedhës vendëse.
_________________
Nese per boten je asgje, je e gjithe bota per dike!

Titulli: Re: Ekonomi Sat 26 Jul 2008, 10:36 am

Inflacioni dhe shtrenjtimet e fundit, pasojat

Treguesit makroekonomik në Kosovë ende pasqyrojnë shenja negative që për pasojë kanë papunësinë tejet të madhe, varfërinë e madhe, shtimin e ulët apo të papërfillshëm të Bruto Produktit Shoqëror etj.
Në këtë kontekst elementi më inkurajues ka qenë inflacioni apo më mirë të themi (mos)ngritja e çmimeve të produkteve dhe shërbimeve vendore. Niveli i inflacionit matur me indeksin e çmimit të konsumit vitin e kaluar sillej diku rret 0.8%. Mirëpo, cfarë po ndodh kohëve të fundit?
Thatësira e madhe që mbizotërojë sivjet ishte një prej momenteve më kritike që ndikoj në rritjen e çmimeve të produkteve me origjinë bimore dhe shtazore. Kjo dukuri natyrore nuk ndikoj vetëm në Kosovë, por poashtu edhe në rajon dhe më gjerë. Disa shtete si p.sh.
SHBA e njohur si prodhuese e madhe botërore e drithërave pati përfitime në këtë aspekt. Thatësira zgjati mjaft dhe institucionet përgjegjëse qeveritare mund të llogaritnin dhe të parashikonin efektet dhe pasojat negative të saj.

Fillimisht, u shtrenjtua drithi i cili normalisht pati ndikim në shtrenjtimin e nusprodukteve dhe produkteve finale të saj si buka, makaronat, etj. Më vonë, efektet negative në cmim u shprehën edhe në vaj, qumësht, vezë, mish, sheqer e kështu me rradhë. Për momentin ende nuk dihet shkalla e inflacionit në Kosovë i cili duhet të matet nëpërmes Indeksit të Çmimit për Konsum nga Enti i Statistikës së Kosovës. Por, gjithsesi
ky inflacion do të jetë më i madh se treguesit paraprak të inflacionit.
Kend do ta godas më së tepërmi inflacioni? Inflacioni do të ketë pasojat më të mëdha tek shtresat të cilat kanë të hyra fikse ku hyjnë pensionistët, invalidët e ndryshëm etj. Por, nuk do të ndalet me kaq sepse pasojat do ti bartin edhe punonjësit arsimor, shëndetësor,
SHPK-ja, TMK-ja, etj. Përkundër, praktikave të mira nga e kaluara e inflacionit, nëpër vende të ndryshme në botë, ku inflacioni apo rritja e çmimeve është përcjellur me rritje pothuaj proporcionale edhe të pagave, fatkeqësisht në Kosovë për shkak të buxhetit të varfër dhe kufizimeve buxhetore për ngritje të pagave mundësia e ndjekjes së përvojave
të njëjta është e pamundur. Në këtë kuptim konsekuencat e inflacionit do të jenë më të mëdha për të gjitha shtresat sociale të përmendura më lartë. Porse, si do të reflektohet përvoja e mirë nga e kaluara lidhur me inflacionin dhe pagat në sektorin privat është pikëpyetje dhe mbetet të vlerësohet nga institucionet (nëse i kemi) që do të merren me analiza të tilla. Ngritja e çmimeve herëpashere mund të bëhet edhe për qëllime spekulative-fitimi nga prodhues dhe tregtar të ndryshëm.
Një efekt negativ për ekonominë vendore inflacioni do të duhej ta kishte në eksport. Inflacioni rrit çmimet vendore të mallrave dhe rrjedhimisht i bën ato më pak konkuruese në tregjet e jashtme. Por, në këtë drejtim do të amortizohen efektet negative të inflacionit sepse në njërën anë ekonomitë rajonale përballen me nivele më të larta të inflacionit se Kosova dhe në anën tjetër ekonomia e Kosovës për momentin nuk është e orientuar nga eksporti apo më mirë të themi eksporti kosovar është i papërfillshëm dhe pasojat do jenë margjinale.
Fatmirësisht, Kosova dhe të themi kushtimisht ‘Banka Qendrore’ për momentin nuk udhëheq pothuaj kurrfarë politike monetare dhe instrumentet monetare për intervenim janë tepër të limituara. Përndryshe frika për (mos)nxitje të inflacionit me instrumente monetare të përdorura në mënyrë joadekuate do të kishte reperkusione edhe më të mëdha.
Më lartë u theksua që mbretëroj një thatësirë e gjatë kohore dhe normalisht është dashur të pritej parapërgatitja e qeverisë dhe ndërmarrja e masave parandaluese për frenimin e ngritjes së çmimeve të produkteve ekzistenciale. Sidomos, kur të merret parasysh varfëria dhe papunësia tepër e madhe. Por, çfarë ndodhi?
Befasia më e madhe ishte mos ekzistenca e Rezervave strategjike për grurë apo drith. Çdo qeveri në botë disponon me rezerva drithi në rast të ndonjë të papriture apo fatkeqësie elementare me qëllim të evitimit të pasojave imediate negative për popullatë dhe ekonomi. Dhe kjo është alfa dhe omega e çdo qeverie normale. Prononcimet e zyrtarëve qeveritar se prodhuesit vendor disponojnë me rezerva drithi ishte mjaft
joserioze për arsyen e vetme se bizneset konsiderohen të jenë të pavarura nga qeveria në afarizmin dhe vendimmarrjen e tyre kështuqë se si do të vepronin ata do të duhej të mbetej çështje e tyre personale. Edhe ashtu nuk kanë pasur përkrahje të duhur. Dhe kështu mosmbajtja (disponimi) e rezervave shtetërore pamundësoj intervenimin e
qeverisë, për të amortizuar goditjen e inflacionit dhe të ngritjes së çmimeve dhe rrjedhimisht mbrojtjen e shtresave më të rrezikuara në Kosovë.
Fatmirësisht, siç thuhet çdo e keqe i ka edhe anët e veta pozitive dhe vice versa, edhe Kosova që nga fillimi i vitit 2002 ka adoptuar Euro-në si valutë nacionale. Dhe nëse analizojmë elementet më pozitive dhe më kapitale në ekonominë kosovare, prej vitit 1999 e deri më sot, pa kurrfarë hamendje mund të përfundojmë se adoptimi i Euro-s
si valutë nacionale kosovare ishte procesi më madhështor dhe më dobiprurës. Procesi i konvertimit të DEM në Euro pati perfundur suksesshëm për disa muaj.sikur Kosova të kishte në përdorim një valutë tjetër domicile me elemente nacionale me siguri që ekonomia e jonë do të ballafaqohej me sfida edhe më të mëdhaja sa i përket rreziqeve të inflacionit, ndryshimeve në kurse të këmbimit, papunësisë etj. dhe kjo ekonomi e sotme do të ishte edhe më fragjile, më e brishtë dhe më e dobët se sa brishtësia dhe pa zhvillueshmëria aktuale.
Adoptimi i Euro-s, përkundër ndikimit negativ fillestar në zvogëlimin e fuqisë blerëse të qytetarëve të Kosovës (zakonisht çmimet për njësi DEM barazoheshin me çmimet në njësi të Euro-s), ishte forca kryesore nxitëse e stabilitetit financiar në Kosovë dhe luftimittë inflacionit.
Prandaj, është e domosdoshme që në të ardhmen mos të jetë vetëm Euro si i vetmi faktor i stabilitetit financiar, ekonomik e social por të lëvizin të gjithë mekanizmat përgjegjës institucional dhe joinstitucional dhe me profesionalizëm të veprojnë në drejtim të zhvillimit ekonomik dhe të ngritjes së mirëqenies shoqërore. Paaftësia profesionale duhet të luftohet me vendosjen në skenë dhe nxitjen e vlerave të vërteta dhe altruiste shtetërore e kombëtare. Kjo është e vetmja mënyrë që jo vetëm inflacionin, por edhe cdo dukuri tjetër trazuese për stabilitetin në vend dhe rajon ta eleminojmë, duke mos harruar asnjëherë që nga e gjithë kjo të nxjerrim mësime për të ardhmen.
_________________
Nese per boten je asgje, je e gjithe bota per dike!

Titulli: Re: Ekonomi Sat 26 Jul 2008, 3:34 pm

wow...

Titulli: Re: Ekonomi Mon 01 Sep 2008, 9:16 pm

wow...

Kjo eshte tema ime e preferuar ne ekonomi, sepse me kete teme edhe jam diplomuar Smile

_________________
Nese per boten je asgje, je e gjithe bota per dike!

Titulli: Re: Ekonomi Wed 03 Sep 2008, 2:27 pm

Kotelja, ti gjithmone gjen tema te mira dhe aktuale gjithsesi. Urime per diplomimin nese nuk ta kam bere deri me tani. cheers

Shpresoj te te ofrohet mundesia dhe te japish kontributin tend aty ku ti e ndien veten me te arsyeshme.
Ekonomia kosovare mbase do te kete nevoje per ty.

Titulli: Re: Ekonomi Fri 05 Sep 2008, 11:06 am

Flm per fjalet e tua deti, i cmoj shume!
_________________
Nese per boten je asgje, je e gjithe bota per dike!

Titulli: Re: Ekonomi Sat 06 Sep 2008, 9:01 am

Te admiroj Edona se je shume e zonja.

Titulli: Re: Ekonomi Wed 17 Sep 2008, 11:23 pm

Flm memaliaj, e cmoj shume qe ke pershtypje te tille per mua!
_________________
Nese per boten je asgje, je e gjithe bota per dike!